1. Bài phát biểu của Tổng thống Trump về Greenland khiến Âu Châu lo lắng (và hoang mang)
Các nhà ngoại giao và quan chức ở Brussels đã tụ tập quanh máy tính xách tay và màn hình TV vào chiều thứ Tư để nghe những suy nghĩ của Ông Donald Trump về Âu Châu, và đặc biệt là về Greenland. Nhưng, sau bài phát biểu kéo dài hơn một giờ, nhiều người cho biết họ hiểu những gì ông ấy muốn nói không rõ ràng như lúc ban đầu.
Việc tổng thống Mỹ xuất hiện tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos diễn ra trong bối cảnh căng thẳng xuyên Đại Tây Dương chưa từng có, và một ngày trước khi các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu nhóm họp để thảo luận về phản ứng của họ đối với lời đe dọa áp thuế mới nếu Đan Mạch không chuyển giao quyền kiểm soát Greenland.
“Không một quốc gia hay nhóm quốc gia nào có khả năng bảo đảm an ninh cho Greenland ngoài Hoa Kỳ,” Tổng thống Trump khẳng định. Tuy nhiên, ông nói thêm, “Tôi không cần phải dùng vũ lực, tôi không muốn dùng vũ lực, tôi sẽ không dùng vũ lực.”
Mặc dù đó là lần đầu tiên Tổng thống Trump công khai loại trừ khả năng can thiệp quân sự, nhưng những phát ngôn của ông không làm hài lòng tất cả mọi người.
Một nhà ngoại giao Liên Hiệp Âu Châu, giấu tên để được tự do phát biểu, cho biết, giống như những người khác trong bài viết này, trước khi nói thêm rằng Tổng thống Trump dường như vẫn khăng khăng muốn giành lại Greenland. “Vấn đề nằm ở chỗ bạn tin tưởng lời nói đó đến mức nào. Nhưng tôi nghĩ ít người xem bài phát biểu đó mà lại loại trừ mọi khả năng.”
Những người thúc đẩy phản ứng mạnh mẽ của Âu Châu trước những lời đe dọa của Tổng thống Trump vẫn không nao núng, cho rằng cuộc họp của các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu vào thứ Năm vẫn rất cần thiết. Một nhà ngoại giao khác cho biết: “Việc các nhà lãnh đạo cùng nhau họp mặt luôn hữu ích, đặc biệt là sau cuối tuần này”.
Tính đến thời điểm viết bài này, chưa có lãnh đạo nào của các thể chế chính của Liên Hiệp Âu Châu lên tiếng công khai phản hồi về bài phát biểu của Tổng thống Trump.
Annalena Baerbock, cựu ngoại trưởng Đức, đã viết trên mạng trong lúc bài phát biểu đang diễn ra rằng “nếu chúng ta bắt đầu đặt câu hỏi về biên giới các quốc gia một lần nữa và cố gắng thay đổi chúng bằng vũ lực, đe dọa hoặc cưỡng chế, chúng ta sẽ rơi trở lại vào thời kỳ đen tối.”
Mô tả Greenland là một “mảnh băng lớn tuyệt đẹp — khó mà gọi nó là đất liền — nó là một mảnh băng”, Tổng thống Trump đã nhầm lẫn giữa các vùng lãnh thổ Âu Châu mà ông muốn kiểm soát, khi nhắc đến “Iceland” ít nhất bốn lần.
“À, giờ ông ấy muốn Iceland chứ không phải Greenland nữa, vậy là ổn rồi,” một đặc phái viên thứ ba của Liên Hiệp Âu Châu nói đùa. Iceland, nằm cách Greenland 350 dặm về phía đông, đã trở thành chủ đề cho những câu chuyện cười khó chịu đặc trưng của chính quyền Mỹ sau khi người được Tổng thống Trump đề cử làm đại sứ tại Iceland, Billy Long, nói đùa ở Washington rằng Iceland sẽ là tiểu bang thứ 52 của Mỹ và ông sẽ là thống đốc.
Một chủ đề khiến một số người Âu Châu lo ngại bật cười là nhận xét của ông về Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. “Kính râm đẹp đấy,” Tổng thống Trump nói đùa sau khi người ta chụp ảnh nhà lãnh đạo Pháp đeo kính phi công, “nhưng chuyện quái gì đã xảy ra vậy?” Các quan chức Pháp cho biết Macron bị vỡ mạch máu trong mắt.
Một quan chức Liên Hiệp Âu Châu cũng đồng tình: “Tất cả chúng ta đều đã nghĩ đến điều đó, DJT ạ.”
[Politico: Trump’s Greenland speech leaves Europe worried (and confused)]
2. Trưởng đoàn đàm phán của Ukraine phát biểu tại Davos: Trung Quốc đang “nuốt chửng” nước Nga tuyệt vọng.
Trưởng đoàn đàm phán hòa bình của Ukraine đã đến Davos vào ngày 20 Tháng Giêng với một thông điệp gửi đến các đồng minh phương Tây đang lo ngại về sức mạnh của Nga: Mạc Tư Khoa đang tuyệt vọng đến mức bị Bắc Kinh nuốt chửng hoàn toàn.
“Các biện pháp trừng phạt càng phát huy tác dụng và áp lực từ bên ngoài càng gia tăng, thì Nga càng rơi vào tay Trung Quốc.”
Kyrylo Budanov, người đã bay thẳng đến Thụy Sĩ từ các cuộc đàm phán chuẩn bị với nhóm của Tổng thống Trump ở Miami, phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới rằng Trung Quốc đang “trên thực tế sáp nhập” Nga - một cách diễn đạt quan trọng vì hiện ông là người được Kyiv giao nhiệm vụ đàm phán chấm dứt chiến tranh.
“Các biện pháp trừng phạt càng phát huy tác dụng và áp lực từ bên ngoài càng gia tăng, Nga càng rơi vào tay Trung Quốc”, Budanov nói. “Và giờ đây ai cũng thấy điều này một cách công khai.”
Thông điệp gửi đến Washington, Brussels và toàn thế giới: quốc gia mà các bạn được tường trình đang “thắng thế” không thể chế tạo hỏa tiễn mà không có sự cho phép của Trung Quốc.
“Nếu không có họ, chiến tranh đã kết thúc từ lâu rồi.”
Chính người Nga cũng biết điều này. Một nguồn tin thân cận với Điện Cẩm Linh nói với tờ The Moscow Times hồi tháng 11: “Nếu không có họ, chúng tôi đã không thể chế tạo được một quả hỏa tiễn nào, chứ đừng nói đến máy bay điều khiển từ xa, và toàn bộ nền kinh tế đã sụp đổ từ lâu. Nếu họ muốn, chiến tranh đã kết thúc từ lâu rồi.”
“Nga đã trả những khoản tiền khổng lồ cho mặt hàng này—nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào từng trả cho những mặt hàng tương tự trước đây.”
Budanov đã mô tả quá trình này. Ngay từ đầu cuộc xâm lược, Nga đã vội vã tìm kiếm các thiết bị điện tử cơ bản — “hàng ngàn máy giặt và máy tính” được vận chuyển đến để thu hoạch vi mạch. Sau đó là máy công cụ. Rồi đến vật liệu chế tạo vũ khí. Mỗi bước đều đẩy Mạc Tư Khoa lún sâu hơn vào sự phụ thuộc.
“Nga đã trả những khoản tiền khổng lồ cho mặt hàng này—nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào từng trả cho những mặt hàng tương tự trước đây,” Budanov nói. “Nhưng về cơ bản họ không còn lựa chọn nào khác.”
Ngân hàng Phần Lan phát hiện ra rằng Nga hiện phải trả giá cao hơn 87% so với các nước khác cho cùng một loại phụ tùng của Trung Quốc. Trung Quốc chiếm 57% lượng nhập khẩu của Nga, tăng từ 23% trước cuộc xâm lược. Tuy nhiên, Nga chỉ xếp thứ tám trong số các đối tác thương mại của Trung Quốc—thậm chí còn đứng sau cả Việt Nam.
Trong nhiều thập niên, Nga đã trang bị vũ khí cho Trung Quốc. Giờ đây, mối quan hệ đã đảo ngược.
“Sự hợp tác đã chuyển sang một cấp độ mới – có sự trao đổi công nghệ quân sự, đặc biệt là từ Nga sang Trung Quốc,” Budanov nói.
Các tài liệu bị rò rỉ được Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (Royal United Services Institute) xem xét đã xác nhận rằng Nga đã đồng ý vào năm 2023 huấn luyện lính dù Trung Quốc và chuyển giao công nghệ Dù - những khả năng mà các nhà phân tích cho rằng có thể giúp Bắc Kinh chiếm Đài Loan.
“Trung Quốc chưa chuyển giao một đơn vị vũ khí hoàn chỉnh nào.”
Budanov chỉ ra một hạn chế: “Trung Quốc chưa chuyển giao một đơn vị vũ khí hoàn chỉnh nào. Dù chúng ta nghĩ gì về Trung Quốc – tốt hay xấu – thì họ cũng chưa làm được điều này.”
Bắc Kinh không cần phải làm vậy. Họ gửi các phụ tùng mà Nga không thể sản xuất, mua dầu của Nga với giá chiết khấu mà trước đây Mạc Tư Khoa từng áp đặt lên Âu Châu, và chứng kiến đồng nhân dân tệ thay thế đồng đô la trong thương mại với Nga.
Tướng Budanov xuất hiện tại Davos chỉ vài giờ sau cuộc gặp với các đại diện của Tổng thống Trump ở Miami. Ông đã bác bỏ những lời đồn đoán cho rằng Ukraine đang bị gạt ra ngoài lề: “Chúng tôi đang trong quá trình này. Và tạ ơn Chúa, quá trình này không thể diễn ra nếu thiếu chúng tôi.”
Nhưng những nhận xét của ông về Trung Quốc không chỉ đơn thuần là phân tích mà còn là sự định vị. Nếu Nga cần sự ủng hộ của Bắc Kinh để tiếp tục cuộc chiến, đó chính là đòn bẩy. Đối với Ukraine. Đối với Tổng thống Trump. Đối với Âu Châu.
“Người Nga rất khó thừa nhận điều đó,” Budanov nói. “Nhưng họ biết rõ điều đó.”
Budanov lập luận rằng các lệnh trừng phạt quốc tế đã đẩy Nga vào tình trạng phụ thuộc cực độ, đến mức nước này không còn khả năng sản xuất các thiết bị thiết yếu, chẳng hạn như hỏa tiễn, nếu không có sự cho phép của Trung Quốc. Dữ liệu cho thấy Trung Quốc hiện cung cấp 57% hàng nhập khẩu của Nga, và Mạc Tư Khoa được tường trình phải trả giá cao hơn 87% so với các nước khác cho cùng một loại phụ tùng của Trung Quốc.
Trung Quốc có cung cấp vũ khí thành phẩm cho quân đội Nga không?
Budanov lập luận rằng các lệnh trừng phạt quốc tế đã đẩy Nga vào tình trạng phụ thuộc cực độ, đến mức nước này không còn khả năng sản xuất các thiết bị thiết yếu, chẳng hạn như hỏa tiễn, nếu không có sự cho phép của Trung Quốc. Dữ liệu cho thấy Trung Quốc hiện cung cấp 57% hàng nhập khẩu của Nga, và Mạc Tư Khoa được tường trình phải trả giá cao hơn 87% so với các nước khác cho cùng một loại phụ tùng của Trung Quốc.
Nga đang cung cấp gì cho Trung Quốc để đổi lấy sự hỗ trợ công nghiệp?
Trái ngược với vai trò lịch sử, Nga hiện đang chuyển giao các công nghệ quân sự tiên tiến cho Trung Quốc, bao gồm công nghệ Dù và huấn luyện lính dù. Thêm vào đó, Nga cung cấp cho Bắc Kinh dầu mỏ với giá chiết khấu rất cao và cho phép đồng nhân dân tệ thay thế đồng đô la trong phần lớn hoạt động thương mại quốc tế.
[Europe Maidan: Ukraine’s chief negotiator tells Davos: China is “absorbing” desperate Russia]
3. Quân đội cho biết, đợt sương giá khắc nghiệt có thể tạo điều kiện cho các cuộc tấn công cơ giới hóa của Nga tại tỉnh Donetsk.
Hôm Thứ Năm, 22 Tháng Giêng, phát ngôn nhân Bộ Quốc phòng Ukraine, Chuẩn tướng Oleksii Hromov, cho biết lực lượng Nga có thể tìm thấy điều kiện thuận lợi cho các cuộc tấn công cơ giới ở tỉnh Donetsk phía đông Ukraine do sương giá và mặt đất đóng băng.
“Ở đây không có bùn, nên các thiết bị hạng nặng sẽ không bị mắc kẹt”, Chuẩn tướng Oleksii Hromov nói.
“Đồng thời, địch đang gặp phải những vấn đề nghiêm trọng về hậu cần — máy bay điều khiển từ xa của lữ đoàn chúng ta đã bay được hơn 30 km (19 dặm) và tấn công địch sâu vào hậu phương,” Chuẩn tướng Oleksii Hromov nói thêm.
Ông cho biết tình hình xung quanh Myrnohrad, một thị trấn vệ tinh của Pokrovsk, vẫn rất khó khăn khi quân đội Nga cố gắng xâm nhập thị trấn.
Ông nói thêm rằng lực lượng Nga đang sử dụng các cuộc tấn công quy mô lớn và các nhóm bộ binh nhỏ để thực hiện chiến thuật này.
“Kẻ thù đang xâm nhập thành phố, tìm kiếm các tầng hầm và nhà cửa để ẩn náu. Thậm chí bạn có thể chạm trán trực tiếp với kẻ thù khi tiến vào hoặc rời khỏi (một vị trí)”, Chuẩn tướng Oleksii Hromov nói.
Ông cho biết, để đáp trả, các đơn vị Ukraine đang tiến hành các chiến dịch tìm kiếm và tấn công nhằm phát hiện và tiêu diệt lực lượng Nga tại Myrnohrad và các khu vực lân cận.
Pokrovsk, một thành phố pháo đài quan trọng ở tỉnh Donetsk, là một trong những khu vực tranh chấp ác liệt nhất trên chiến tuyến, nơi lực lượng Ukraine đã đẩy lùi cuộc tấn công lớn của Nga trong suốt năm qua. Myrnohrad nằm cách thành phố đang bị bao vây này chưa đầy 3 km (2 dặm).
[Kyiv Independent: Severe frosts could enable mechanized Russian assaults in Donetsk Oblast, military says]
4. Tổng Thư Ký Rutte của NATO nói rằng Âu Châu thực ra nên “vui mừng” vì Tổng thống Trump đang nắm quyền.
Tổng thư ký NATO, Mark Rutte, hôm thứ Tư cho biết việc Ông Donald Trump tái đắc cử tổng thống Mỹ là một điều tốt, vì nếu không có ông thì các đồng minh NATO sẽ không tăng chi tiêu quốc phòng.
Những phát biểu của Rutte tại Davos được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Trump tăng cường các mối đe dọa chiếm Greenland từ Đan Mạch, một động thái có thể làm suy yếu liên minh xuyên Đại Tây Dương kéo dài hàng thập niên — thậm chí có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
“Hiện tại tôi không được lòng các bạn vì tôi đang bênh vực Ông Donald Trump, nhưng tôi thực sự tin rằng các bạn có thể vui mừng vì ông ấy ở đó, bởi vì ông ấy đã buộc chúng ta ở Âu Châu phải hành động, phải đối mặt với hậu quả và tự lo liệu tốt hơn cho việc phòng thủ của mình”, ông Rutte phát biểu tại một cuộc thảo luận nhóm với chủ đề “Liệu Âu Châu có thể tự bảo vệ mình?” tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới.
Theo Rutte, các nền kinh tế lớn ở Âu Châu — bao gồm Tây Ban Nha, Ý và Pháp — sẽ không bao giờ đồng ý phân bổ 2% GDP cho quốc phòng nếu Tổng thống Trump không tái đắc cử tổng thống Mỹ.
“Không đời nào, nếu không có Ông Donald Trump thì điều này sẽ không bao giờ xảy ra. Giờ thì tất cả đều chỉ còn 2% thôi,” Rutte nói. “Tôi hoàn toàn tin chắc rằng nếu không có Ông Donald Trump thì các bạn sẽ không đưa ra những quyết định đó và chúng rất quan trọng, đặc biệt là đối với phía Âu Châu và Canada trong NATO để thực sự trưởng thành trong thế giới hậu Chiến tranh Lạnh.”
Chính quốc gia của ông Rutte, Hòa Lan, nơi ông giữ chức thủ tướng trong 14 năm từ 2010 đến 2024, đã bị cáo buộc chi tiêu quốc phòng dưới mức cần thiết trong thời gian ông nắm quyền.
Cuộc xâm lược toàn diện Ukraine của Nga năm 2022 đã buộc các nước Âu Châu phải tăng cường chi tiêu quốc phòng, đồng thời chuẩn bị cho khả năng rút quân Mỹ khỏi lục địa khi Tổng thống Trump thay đổi các ưu tiên quân sự của Mỹ.
“Người Mỹ vẫn còn hơn 80.000 binh lính ở Âu Châu… bao gồm cả Ba Lan và Đức, vì vậy họ vẫn đang đầu tư rất lớn vào quốc phòng Âu Châu. Và đúng vậy, họ phải chuyển hướng nhiều hơn sang Á Châu. Vì vậy, việc họ kỳ vọng chúng ta, Âu Châu, sẽ tăng cường hỗ trợ theo thời gian là điều hợp lý”, ông Rutte tiếp tục, đồng thời nhấn mạnh rằng chiếc ô hạt nhân là sự bảo đảm tối thượng.
Các đồng minh NATO đã đạt được thỏa thuận vào mùa hè năm ngoái về việc đặt mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới là 5% GDP vào năm 2035. Yêu cầu này ban đầu được đưa ra bởi Tổng thống Trump, người đã nhiều lần khiến các đồng minh lo ngại rằng ông có thể rút khỏi liên minh quân sự vốn là nền tảng an ninh của Âu Châu.
[Politico: NATO’s Rutte says Europe should actually ‘be happy’ Trump’s in charge]
5. ‘Ngu ngốc’: Tổng thống Trump cập nhật thông tin về việc Putin và Tổng thống Zelenskiy chấm dứt chiến tranh Nga-Ukraine.
Tổng thống Trump cho biết Nga và Ukraine đang “khá gần” với việc chấm dứt chiến tranh, khi cuộc xâm lược toàn diện của Mạc Tư Khoa vào nước láng giềng sắp kỷ niệm 4 năm vào tháng Hai.
Tòa Bạch Ốc của Tổng thống Trump đang nỗ lực làm trung gian hòa giải một thỏa thuận hòa bình để chấm dứt cuộc chiến của Nga ở Ukraine. Tổng thống Trump đã cam kết chấm dứt xung đột ngay ngày đầu tiên nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc đạt được thỏa thuận.
Nga và Ukraine đang bế tắc trong những bất đồng về việc nhượng bộ lãnh thổ, quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia và cấu trúc các bảo đảm an ninh cho Ukraine sau chiến tranh.
Trong khi đó, cuộc chiến tàn khốc vẫn tiếp diễn, hàng ngàn người thiệt mạng mỗi tuần, và các đồng minh Âu Châu nghi ngờ Putin bí mật muốn tiếp tục cuộc chiến để chiếm thêm lãnh thổ Ukraine.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hôm thứ Tư, Tổng thống Trump nói rằng có “sự thù hận to lớn” và “bất thường” giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy và Putin.
“Nói như vậy, tôi nghĩ Nga muốn đạt được một thỏa thuận, tôi nghĩ Ukraine cũng muốn đạt được một thỏa thuận. Và chúng ta sẽ cố gắng đạt được một thỏa thuận,” Tổng thống Trump nói, mô tả cuộc xung đột là một “cuộc tắm máu”.
Ông nói rằng khi Nga và Putin sẵn sàng đạt được thỏa thuận, Tổng thống Zelenskiy “sẽ không làm vậy”, và khi Ukraine và Tổng thống Zelenskiy sẵn sàng, Putin “không muốn đạt được thỏa thuận”.
Ông tiếp tục: “Tôi tin rằng hiện tại họ đã ở thời điểm có thể đạt được thỏa thuận. Và nếu họ không làm được, họ thật ngu ngốc. Điều đó áp dụng cho cả hai bên. Và tôi biết họ không ngu ngốc. Nhưng nếu họ không hoàn thành việc này, họ thật ngu ngốc... Họ phải hoàn thành thỏa thuận này. Quá nhiều người đang chết. Điều đó không đáng.”
Tổng thống Trump cho biết ông sẽ gặp Tổng thống Zelenskiy trong thời gian tham dự Davos. Trong khi đó, Putin dự kiến sẽ sớm gặp đặc phái viên của Tổng thống Trump, ông Steve Witkoff, và con rể của tổng thống, ông Jared Kushner, tại Mạc Tư Khoa vào thứ Năm.
Ông Witkoff nói với CNBC hôm thứ Tư rằng đã có nhiều tiến triển trong các cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine trong vài tuần qua và rằng “chúng ta đang đưa mọi người xích lại gần nhau hơn”.
“Chúng tôi đang đạt được nhiều tiến bộ. Và hy vọng chúng tôi sẽ sớm có tin tốt để thông báo,” Witkoff nói.
Khi được hỏi liệu ông có nghĩ Putin muốn hòa bình hay không, Witkoff nói rằng “chính người Nga đang yêu cầu cuộc gặp đó” vào thứ Năm tại Mạc Tư Khoa.
“Tôi nghĩ đó là một tuyên bố quan trọng từ phía họ... Tôi cảm nhận được rằng mọi người đều muốn hòa bình ở đó, đã đến lúc rồi,” ông nói.
[Newsweek: ‘Stupid’: Trump Gives Update on Putin, Zelensky Ending Russia-Ukraine War]
6. Tổng thống Trump nói rằng các cá nhân sẽ sớm bị truy tố vì cuộc bầu cử năm 2020.
Tổng thống Trump hôm thứ Tư cho biết các cá nhân sẽ sớm bị truy tố vì vai trò của họ trong cái mà ông gọi là “cuộc bầu cử gian lận năm 2020”, tiếp tục sự ám ảnh của ông về một cuộc bầu cử mà ông đã thua.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, Tổng thống Trump nói rằng “giờ đây mọi người đều biết rằng” cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 đã bị gian lận và “những người gây ra vụ việc sẽ sớm bị truy tố”.
Tổng thống Trump không nói rõ ai sẽ bị truy tố hoặc họ sẽ bị buộc tội gì, và Bộ Tư pháp cũng không đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận.
Tổng thống Trump đã nhiều lần khẳng định sai sự thật rằng cựu Tổng thống Joe Biden thực chất không thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.
Mặc dù Tổng thống Trump tuyên bố có gian lận bầu cử trên quy mô lớn, các thẩm phán liên bang và các quan chức bầu cử đã bác bỏ tuyên bố này. Năm 2022, Bộ trưởng Tư pháp do Tổng thống Trump bổ nhiệm, William Barr, cũng cho biết không có bằng chứng về cáo buộc gian lận bầu cử quy mô lớn.
Tổng thống Trump đã dành phần lớn thời gian sau khi trở lại nắm quyền để tiếp tục điều tra thất bại trước Tổng thống Biden. Bộ Tư pháp đã kiện hạt Fulton, Georgia — nơi có thành phố Atlanta — để đòi lại các lá phiếu và các tài liệu bầu cử khác từ năm 2020 vào cuối năm ngoái. Bộ Tư pháp cũng đã kiện hàng chục tiểu bang do đảng Dân chủ kiểm soát để được tiếp cận danh sách cử tri của họ.
Tổng thống Trump cũng nhiều lần tìm cách khẳng định quyền kiểm soát của liên bang đối với các cuộc bầu cử, và một sắc lệnh hành pháp nhằm chỉ đạo các thay đổi cho các tiểu bang đã bị chặn phần lớn.
Hôm thứ Tư, tổng thống cũng cho rằng cuộc chiến ở Ukraine một phần là do kết quả bầu cử năm 2020 gây ra.
“Chúng ta cách nhau hàng ngàn dặm, ngăn cách bởi một đại dương rộng lớn,” ông nói. “Đây là một cuộc chiến lẽ ra không bao giờ nên bắt đầu và sẽ không xảy ra nếu cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 không bị gian lận.”
[Politico: Trump says individuals will soon be prosecuted for 2020 election]
7. Thị trưởng Klitschko cho biết, 600.000 người sẽ rời Kyiv trong tháng Giêng do Nga đẩy mạnh chiến lược năng lượng.
Theo báo Times ngày 22 tháng Giêng, Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko cho biết 600.000 người đã rời khỏi thủ đô trong tháng Giêng sau một loạt các cuộc tấn công của Nga dẫn đến tình trạng mất điện nghiêm trọng và thiếu hệ thống sưởi ấm ở nhiều gia cư trong điều kiện nhiệt độ dưới 0 độ C.
Là nơi sinh sống của hơn 3 triệu người, Kyiv đang phải vật lộn để khôi phục điện, hệ thống sưởi và nước sạch khi hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Nga tiếp tục tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của thành phố, trong khi hệ thống phòng không của Ukraine đang bị quá tải.
Dịch vụ báo chí của Klitschko nói với tờ Kyiv Independent rằng con số 600.000 được tính toán dựa trên dữ liệu cước phí điện thoại di động.
Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết vào ngày 21 Tháng Giêng rằng gần 60% Kyiv không có điện tính đến sáng hôm đó. Ông nói thêm rằng Kyiv, Kharkiv, Sumy, Chernihiv và Dnipro, cùng các vùng lân cận đang phải trải qua tình trạng “khó khăn nhất”.
Báo cáo được đưa ra gần hai tuần sau khi Klitschko kêu gọi người dân vào ngày 9 Tháng Giêng “tạm thời rời khỏi thành phố” nếu có thể. Khuyến nghị di tản được đưa ra sau vụ tấn công đêm 9 Tháng Giêng khiến khoảng 6.000 tòa nhà chung cư trên khắp Kyiv, gần một nửa tổng số tòa nhà của thành phố, bị mất hệ thống sưởi ấm khi nhiệt độ giảm xuống dưới -10°C (14°F).
Ngày 21 tháng Giêng, Klitschko cho biết 4.000 trong số 5.635 tòa nhà chung cư cao tầng, vốn bị mất hệ thống sưởi sau một cuộc tấn công khác của Nga vào ngày 20 tháng Giêng, vẫn chưa có hệ thống sưởi.
“ Tình hình rất khó khăn vì hầu hết các tòa nhà này đang được kết nối lại lần thứ hai sau khi cơ sở hạ tầng quan trọng bị hư hại vào ngày 9 tháng Giêng”, Klitschko cho biết như trên ngày 21 tháng Giêng.
[Kyiv Independent: 600,000 people leave Kyiv in January amid Russia's energy blitz, mayor Klitschko says]
8. Dân biểu Đan Mạch cho rằng NATO sẽ không tồn tại dưới chính quyền Tổng thống Trump.
Một chính trị gia người Đan Mạch cho rằng NATO, với hình thức hiện tại, sẽ không thể tồn tại qua ba năm còn lại của nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, trong bối cảnh Âu Châu và Canada đang chờ đợi kết quả của các cuộc thảo luận căng thẳng dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ vào thứ Tư.
Hôm thứ Tư, khi được hỏi liệu ông có tin rằng liên minh xuyên Đại Tây Dương lâu đời này sẽ vượt qua được quãng thời gian còn lại nhiệm kỳ của Tổng thống Trump tại Tòa Bạch Ốc hay không, Rasmus Jarlov, một thành viên của nghị viện Copenhagen thuộc đảng bảo thủ đối lập và là chủ tịch ủy ban quốc phòng, đã trả lời Newsweek: “Không, tôi không tin.”
“ Tôi nghĩ NATO sẽ vẫn tồn tại, nhưng Âu Châu sẽ không phụ thuộc vào NATO,” Jarlov nói. “Nó sẽ là một sự bổ sung tốt.”
Tạp chí Newsweek đã liên hệ với Tòa Bạch Ốc qua email để xin bình luận.
Tổng thống Trump và các quan chức cao cấp nhất của ông đã làm lung lay tận gốc rễ NATO bằng cách tăng cường các động thái hướng tới Greenland, khẳng định rằng Mỹ là quốc gia duy nhất nên kiểm soát vùng lãnh thổ chiến lược ở Bắc Cực để bảo vệ an ninh quốc gia Mỹ và ngăn chặn bất kỳ ảnh hưởng nào trong tương lai từ Nga hoặc Trung Quốc.
Lãnh đạo Greenland Jens-Frederik Nielsen—cũng như các quan chức Đan Mạch—đã khẳng định hòn đảo này không phải để bán và không muốn bị Mỹ kiểm soát. Greenland là một phần bán tự trị của Đan Mạch. Copenhagen vẫn điều hành chính sách đối ngoại và quốc phòng của Greenland.
Điều đáng lo ngại nhất đối với các nước NATO còn lại là Tòa Bạch Ốc đã từ chối loại bỏ khả năng hành động quân sự, mặc dù họ đã ám chỉ rằng họ muốn đạt được một thỏa thuận nào đó để giành lấy vùng đất rộng lớn, phần lớn bị bao phủ bởi băng này.
Tuy nhiên, trong bài phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới tại thành phố Davos của Thụy Sĩ hôm thứ Tư, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ sẽ không sử dụng quân đội để chiếm Greenland, điều này sẽ vi phạm luật quốc tế.
“Chúng ta có lẽ sẽ chẳng đạt được gì trừ khi tôi quyết định sử dụng sức mạnh và vũ lực quá mức,” Tổng thống Trump nói, đồng thời gọi Mỹ là “thực sự không thể ngăn cản.”
“Nhưng tôi sẽ không làm vậy,” ông nói thêm, đồng thời gọi Greenland là “một phần của Bắc Mỹ” và “lãnh thổ của chúng ta.”
Hôm thứ Ba, Nielsen đã cảnh báo Greenland phải “chuẩn bị” cho mọi khả năng, bao gồm cả một cuộc tấn công vũ trang từ phía Mỹ. Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch, Troels Lund Poulsen, đã bác bỏ khả năng quân đội Đan Mạch giao tranh với lực lượng Mỹ, nói rằng hồi đầu tháng này ông vẫn tin rằng một quốc gia NATO sẽ không tấn công một quốc gia khác và điều đó vẫn chỉ là “giả thuyết”.
Ông Jarlov nói trước bài phát biểu của Tổng thống Trump: “Có khả năng xảy ra xung đột quân sự ở Greenland. Chúng tôi vẫn cho rằng khả năng đó thấp, nhưng chúng tôi không thể loại trừ hoàn toàn khi người Mỹ vẫn chưa loại trừ khả năng đó.”
NATO được thành lập dựa trên ý tưởng rằng một cuộc tấn công vào một quốc gia thành viên sẽ được coi là một cuộc tấn công vào tất cả các quốc gia thành viên, và các quốc gia thành viên có nghĩa vụ phải đáp trả theo cách mà họ cho là phù hợp. Viễn cảnh Hoa Kỳ - thành viên có ảnh hưởng và quyền lực nhất của NATO - tấn công lãnh thổ thuộc về một thành viên khác trong liên minh luôn là điều không thể tưởng tượng nổi.
Ông Jarlov cho biết, mặc dù NATO có thể vẫn tồn tại trên danh nghĩa vào đầu năm 2029, nhưng các nước Âu Châu sẽ dựa nhiều hơn vào tình hữu nghị giữa các quốc gia trong lục địa và xích lại gần hơn với Canada.
“Có NATO thì tốt, nên nếu mọi chuyện suôn sẻ, chúng ta có thể hy vọng người Mỹ sẽ đến giúp đỡ nếu Âu Châu bị tấn công, nhưng chúng ta không thể chắc chắn điều đó,” vị Dân biểu Đan Mạch nói. “Tôi không nghĩ NATO sẽ bao giờ trở lại như trước đây.”
“Tôi không nghĩ NATO sẽ bị giải thể chính thức, nhưng tất nhiên, nó đã suy yếu quá nhiều rồi,” Jarlov nói thêm. “Giờ đây chúng ta có thể thấy Đan Mạch đang bị tấn công và chúng ta có thể thấy rằng sự bảo đảm an ninh của chúng ta không phải là NATO. Mà là những người bạn của chúng ta ở Âu Châu.”
Các nước Âu Châu đang cân nhắc các lựa chọn để đáp trả thuế quan mà Tổng thống Trump tuyên bố hồi cuối tuần qua, gắn liền với việc họ ủng hộ Nuuk và Copenhagen. Tổng thống Trump cho biết Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hòa Lan, Na Uy, Thụy Điển và Anh sẽ phải chịu thuế 10% đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ từ đầu tháng tới, và sẽ tăng lên 25% vào đầu tháng Sáu. Biện pháp kinh tế này sẽ vẫn có hiệu lực cho đến khi “đạt được thỏa thuận mua lại hoàn toàn Greenland”, Tổng thống Trump nói trong một bài đăng trên mạng xã hội.
Tại Davos, Tổng thống Trump tuyên bố ông “đang tìm kiếm các cuộc đàm phán ngay lập tức để một lần nữa thảo luận về việc Hoa Kỳ mua lại Greenland”.
Hôm thứ Ba, Tổng thống Trump đã đánh dấu 365 ngày trở lại nắm quyền, điều mà Tòa Bạch Ốc gọi là “năm đầu tiên thành công nhất của bất kỳ nhiệm kỳ tổng thống nào trong lịch sử hiện đại”. Đối với Âu Châu và Canada, năm nay được đánh dấu bằng nhiều mức độ lo lắng khác nhau về những cam kết của Mỹ đối với NATO, và liệu Washington có thể phá vỡ liên minh này hay không.
[Newsweek: NATO Won’t Survive Trump Administration: Denmark Lawmaker]
9. Nghị viện Liên Hiệp Âu Châu sẽ yêu cầu Ủy ban điều động “vũ khí hạng nặng” về thương mại.
Một nhà lập pháp cao cấp về thương mại cho biết hôm thứ Tư rằng Nghị viện Âu Châu dự định sẽ yêu cầu Ủy ban Âu Châu vào thứ Hai bắt đầu quá trình kích hoạt vũ khí thương mại mạnh nhất của khối nhằm chống lại Hoa Kỳ.
“Tôi dự đoán các điều phối viên sẽ quyết định yêu cầu bắt đầu thủ tục điều tra theo [Công cụ chống cưỡng ép]. Tất nhiên, từ giờ đến thứ Hai vẫn còn nhiều thời gian và chúng ta sẽ xem điều gì sẽ xảy ra”, chủ tịch ủy ban thương mại Bernd Lange nói với các phóng viên tại Strasbourg.
Tuyên bố của Lange, một thành viên đảng Dân chủ Xã hội Đức, được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Liên Hiệp Âu Châu và Hoa Kỳ xuống mức thấp nhất mọi thời đại, sau những lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc chiếm đoạt Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Tổng thống Trump cũng đe dọa áp thuế đối với các quốc gia Âu Châu đã đứng về phía Copenhagen.
Quyết tâm phản đối Tổng thống Trump trong khối đang ngày càng mạnh mẽ, với việc Nghị viện Âu Châu cũng chính thức đóng băng việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại Liên Hiệp Âu Châu-Mỹ được ký kết hồi mùa hè năm ngoái vào thứ Tư.
“Âu Châu phải nói ngôn ngữ mà Tổng thống Trump hiểu. Chúng tôi sẵn sàng tiến hành ACI. Tôi thích có một quyết định ngay hôm nay hơn, nhưng tôi hy vọng sẽ có một tuyên bố mạnh mẽ và thống nhất vào thứ Hai. Chúng ta không có thời gian để lãng phí “, Dân biểu Âu Châu người Thụy Điển Karin Karlsbro thuộc nhóm Renew tự do cho biết.
Jörgen Warborn, Dân biểu hàng đầu về thương mại của Đảng Nhân dân Âu Châu, đã có lập trường thận trọng hơn, phản ánh khuynh hướng xuyên Đại Tây Dương của đảng này. Ông Warborn nói với các phóng viên rằng “còn quá sớm để nói” liệu ông có đồng ý yêu cầu Ủy ban khởi động ACI hay không.
Thêm vào đó, Warborn nói với POLITICO: “Giờ chúng ta cần phối hợp chặt chẽ hơn và thảo luận về các lựa chọn mà chúng ta có trong trường hợp cần thực hiện thêm các hành động khác. Không có gì là không thể.”
Các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu đang cứng rắn hơn lập trường của mình và muốn Ủy ban Âu Châu chuẩn bị “vũ khí” thương mại của mình, với việc Đức cùng với Pháp tuyên bố sẽ yêu cầu Ủy ban xem xét sử dụng công cụ này tại cuộc họp khẩn cấp của các nhà lãnh đạo vào thứ Năm trừ khi Tổng thống Trump rút lại lời đe dọa của mình, POLITICO đưa tin hôm thứ Ba.
Công cụ thương mại, có thể được sử dụng theo yêu cầu của bất kỳ bên nào bị ảnh hưởng, kể cả Nghị viện Âu Châu, là một trong những đòn bẩy chính của Liên Hiệp Âu Châu đối với Mỹ: Nó bao gồm một loạt các biện pháp khả thi như áp thuế, hạn chế xuất khẩu hàng hóa chiến lược hoặc loại trừ các công ty Mỹ khỏi các cuộc đấu thầu. Quyết định sử dụng công cụ này sẽ không được đưa ra một cách dễ dàng vì nó sẽ có tác động đáng kể đến nền kinh tế Liên Hiệp Âu Châu.
[Politico: EU Parliament to ask Commission to deploy trade bazooka]
10. Ông Donald Trump đáp trả bài phát biểu của Mark Carney tại Davos
Tổng thống Donald Trump dường như không mấy ấn tượng với bài phát biểu của Thủ tướng Canada Mark Carney tại Davos, khi đề cập đến những nhận xét của người đồng cấp phía bắc trong bài phát biểu của ông tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới hôm thứ Tư.
“Chúng ta đang xây dựng một mái vòm vàng, và bản chất của nó là để bảo vệ Canada,” Tổng thống Trump nói trong một bài phát biểu dài và bao quát nhiều vấn đề. “Nhân tiện, Canada nhận được rất nhiều ưu đãi từ chúng ta. Họ nên biết ơn nhưng họ không. Tôi đã xem thủ tướng của các bạn hôm qua. Ông ấy không hề biết ơn. Nhưng họ nên biết ơn chúng ta, Canada. Canada tồn tại là nhờ Hoa Kỳ. Hãy nhớ điều đó, Mark, lần tới khi ông đưa ra tuyên bố của mình.”
Phản ứng của Tổng thống Trump đã làm nổi bật sự căng thẳng ngày càng gia tăng giữa Washington và Ottawa về chính sách quốc phòng, thương mại và Bắc Cực, bao gồm cả nỗ lực của tổng thống nhằm sáp nhập Greenland để xây dựng lá chắn hỏa tiễn mà ông cho rằng sẽ bảo vệ Bắc Mỹ.
Hôm thứ Ba, ông Carney đã có bài phát biểu được đón nhận nồng nhiệt tại cuộc họp thường niên của các nhà lãnh đạo chính trị và doanh nghiệp, mà nhiều người quan sát cho rằng có chứa những lời ám chỉ thẳng thắn đến Tổng thống Trump. Theo Axios, trích dẫn một quan chức Canada giấu tên, quyết định không nêu tên Tổng thống Trump là có chủ ý.
Ông cảnh báo rằng trật tự dựa trên luật lệ thời hậu Chiến tranh Lạnh đã trở thành một “hư cấu hữu ích” được sức mạnh của Mỹ duy trì trong nhiều thập niên, nhưng ông cho rằng nó “không còn đáng tin cậy” trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gia tăng. Ông nói rằng các quốc gia như Canada đã quen với sự ổn định và bảo vệ của các thể chế đa phương, nhưng hiện đang đối mặt với một kỷ nguyên mà các cường quốc lớn sử dụng “thuế quan như đòn bẩy” và “hội nhập kinh tế như vũ khí”.
Nhà lãnh đạo Canada mô tả thời điểm hiện tại là một “sự đứt gãy, chứ không phải là một sự chuyển đổi”, kêu gọi các cường quốc tầm trung phát triển quyền tự chủ chiến lược lớn hơn trong các lĩnh vực như năng lượng, chuỗi cung ứng và khoáng sản quan trọng. Ông viện dẫn câu chuyện ngụ ngôn của Václav Havel về “sống trong dối trá” để lập luận rằng các quốc gia phải đối mặt trực tiếp với thực tế địa chính trị mới, cảnh báo rằng sự tuân thủ với hy vọng an toàn “sẽ không” hiệu quả.
Bài phát biểu của ông Carney đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt và những lời khen ngợi tích cực từ các nhân vật quốc tế, bao gồm nhà sử học Rutger Bregman và cựu Thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trong bài phát biểu hôm thứ Ba, cho rằng luật pháp quốc tế đang bị “chà đạp”, đồng thời kêu gọi “hợp tác nhiều hơn”, phản ánh những chủ đề tương tự.
Hôm thứ Tư, Tổng thống Trump đã nhắc lại lời kêu gọi Mỹ kiểm soát Greenland để đặt hệ thống phòng thủ hỏa tiễn “Mái vòm Vàng” mà ông đề xuất, hệ thống này cũng sẽ bảo vệ Canada. Ông nói rằng ông sẽ không sử dụng vũ lực để chiếm hòn đảo này, vốn là một khu vực bán tự trị của Đan Mạch. Tổng thống Trump lấy lý do an ninh của Canada để biện minh cho kế hoạch này và chỉ trích lập trường của Ottawa về việc tham gia và tài trợ cho hệ thống này, vốn vẫn chưa được thống nhất.
[Newsweek: Donald Trump Responds to Mark Carney’s Davos Speech]