Theo Matthew Green của Aleteia, trong bản tin ngày 27/01/2026, Đức Giáo Hoàng Leo XIV kêu gọi các thành viên của Tòa Rota luôn tìm kiếm chân lý trong tình yêu thương, ngay cả khi chân lý khó khăn, đặt sự cứu rỗi linh hồn lên hàng đầu.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV nói với các thành viên của Tòa Rota, trong buổi tiếp kiến ngày 26 tháng 1 năm 2026, tại Vatican: “Anh em được kêu gọi bảo vệ chân lý một cách nghiêm túc nhưng không cứng ngắc, và thực hành lòng bác ái không bỏ sót”. Ngài nhấn mạnh rằng các thủ tục do tòa án xử lý, chủ yếu là các vụ việc liên quan đến yêu cầu tuyên bố hôn nhân vô hiệu, phải “truyền cảm hứng tin tưởng” cho các tín hữu, đặc biệt là về việc đối xử bình đẳng giữa các vụ án.
Sáng thứ Hai, Đức Giáo Hoàng đã tiếp kiến các giám mục của Tòa Rota lần đầu tiên, nhân dịp khai mạc năm tư pháp, và đưa ra cho họ một suy niệm về mối quan hệ giữa chân lý và tình yêu thương trong công việc của họ.
Tòa Rota được thành lập vào thế kỷ 12 và là một trong ba tòa án của Giáo triều Rôma. Tòa án này gồm một hội đồng 20 giám mục kiểm toán, được Đức Giáo Hoàng bổ nhiệm và đặt dưới sự điều hành của một trưởng tòa, hiện nay là Tổng giám mục người Tây Ban Nha Alejandro Arellano Cedillo. Tòa án này hoạt động như tòa phúc thẩm cao nhất của Giáo hội và chủ yếu xét xử các yêu cầu công nhận việc tuyên bố hôn nhân vô hiệu.
Điều quan trọng cần lưu ý là việc công nhận hôn nhân vô hiệu không phải là ly hôn. Một cuộc hôn nhân được cử hành và hoàn hợp hợp lệ không thể bị giải tán (ngoại trừ những trường hợp hiếm hoi “vì đức tin”, theo đặc ân của Thánh Phêrô hoặc Thánh Phaolô, khác với việc hủy hôn). Thay vào đó, nó có nghĩa là đã có đủ bằng chứng được trình bày trước Giáo hội để có thể xác định chắc chắn rằng cuộc hôn nhân đó chưa bao giờ thực sự hiện hữu, do khiếm khuyết trong vấn đề hoặc hình thức của hôn nhân.
Hãy cảnh giác với “sự tương đối hóa chân lý một cách nguy hiểm”
Trong bài phát biểu dài của mình, Đức Giáo Hoàng đã trích dẫn những nhà cải cách vĩ đại gần đây của Rota: Bê-nê-đíc-tô XVI, Gio-an Phao-lô II và Pi-ô XII.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV, bản thân là một chuyên gia về luật Giáo hội, khẳng định rằng việc thực thi công lý là vấn đề đạo đức, nhưng cũng đòi hỏi phải biết cách dung hòa chân lý và bác ái, “hai chiều kích gắn bó mật thiết với nhau”. Tuy nhiên, ngài thừa nhận rằng “sự căng thẳng biện chứng thường nảy sinh giữa những yêu cầu của chân lý khách quan và những mối quan tâm của bác ái” trong công việc của họ.
Đức Giáo Hoàng cảnh cáo chống lại “sự đồng nhất thái quá với những thăng trầm thường gặp của các tín hữu”. Ngài giải thích: Điều này có thể dẫn đến “việc tương đối hóa chân lý một cách nguy hiểm”. Ngài mô tả điều này là “lòng thương xót bị hiểu sai, ngay cả khi dường như được thúc đẩy bởi lòng nhiệt thành mục vụ”, coi đó như “việc tương đối hóa chân lý một cách nguy hiểm”.
Đức Giáo Hoàng cảnh báo: Thái độ như vậy “có nguy cơ che khuất chiều kích cần thiết của việc xác định chân lý phù hợp với chức vụ tư pháp”. Ngài đặc biệt dẫn chứng các trường hợp tuyên bố hôn nhân vô hiệu “nơi có thể dẫn đến các quyết định mục vụ thiếu nền tảng khách quan vững chắc”.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV làm sáng tỏ: Tuy nhiên, công lý không thể là “sự khẳng định lạnh lùng và tách rời về chân lý mà không tính đến tất cả những gì tình yêu thương con người đòi hỏi”. Ngài yêu cầu các thẩm phán không bỏ qua “những mối quan tâm xuất phát từ lòng tôn trọng và lòng thương xót”.
Lòng bác ái trong chân lý, vì sự cứu rỗi các linh hồn
Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã dành một khoảnh khắc để suy gẫm về mối quan hệ này giữa chân lý và lòng bác ái dưới ánh sáng các câu Kinh Thánh của Thánh Phaolô và Thánh Gioan Tông đồ. Ngài trích dẫn lời của Đức Bê-nê-đíc-tô XVI: “Chân lý cần được tìm kiếm, tìm thấy và thể hiện trong ‘nhiệm cục’ của lòng bác ái, nhưng lòng bác ái đến lượt nó cần được hiểu, xác nhận và thực hành trong ánh sáng của chân lý” (Caritas in veritate số 2).
Đức Giáo Hoàng Leo XIV nói: “Vì vậy, công việc của anh em hãy luôn được thúc đẩy bởi tình yêu thương chân thật đối với tha nhân, trên hết thảy tìm kiếm sự cứu rỗi đời đời của họ trong Chúa Kitô và trong Giáo hội, điều này đòi hỏi sự tuân giữ chân lý của Tin Mừng”. Do đó, ngài nhắc nhở những người nghe rằng “luật tối cao trong Giáo hội” là “salus animarum”, sự cứu rỗi các linh hồn – một nguyên tắc được ghi trong chính Giáo luật (Điều 1752).
Các thủ tục phải “truyền cảm hứng tin tưởng”
Đức Giáo Hoàng yêu cầu: “Các thủ tục Giáo luật phải truyền cảm hứng tin tưởng xuất phát từ sự nghiêm túc chuyên nghiệp, công việc chuyên tâm và chu đáo, và sự tận tâm kiên định đối với những gì có thể và phải được coi là một ơn gọi nghề nghiệp đích thực”.
Ngài nhấn mạnh: “Các tín hữu và toàn thể cộng đồng Giáo hội có quyền được thực hiện các chức năng thủ tục một cách đúng đắn và kịp thời, bởi vì đó là một hành trình ảnh hưởng đến lương tâm và cuộc sống”.
Đức Giáo Hoàng cũng nhấn mạnh công việc của các luật sư đã đăng ký với Tòa Rota, những người bào chữa cho các tín hữu trong các phiên tòa hủy hôn, và “những người bảo vệ mối dây hôn nhân”, các giáo phẩm bảo vệ tính hợp lệ của hôn nhân, cảnh báo họ chống lại “cách tiếp cận hoàn toàn theo lối hành chính” đối với nhiệm vụ của mình.
Ngài nhấn mạnh tầm quan trọng của nguyên tắc “thủ tục tố tụng đối kháng”, kêu gọi tôn trọng “các giả định về tính hợp lệ của hôn nhân và sự vô tội của bị cáo, cho đến khi được chứng minh ngược lại”.
Ngài cũng cảnh cáo về nguy cơ “thiên về sự bất bình đẳng không công bằng trong việc xử lý những trường hợp tương tự."
Ví dụ, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã dẫn chứng hình thức ngắn gọn nhất của thủ tục tuyên bố hôn nhân vô hiệu, diễn ra trước giám mục giáo phận, kêu gọi sự cẩn trọng tối đa trong việc xét xử tất cả các trường hợp, ngay cả khi, “thoạt nhìn”, lý do tuyên bố hôn nhân vô hiệu có vẻ rõ ràng. Thủ tục này được Đức Giáo Hoàng Phanxicô thiết lập vào năm 2015.