Tuần này, những tin đồn lan truyền trên mạng cho rằng chính quyền Vatican đang chính thức điều tra việc Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 từ chức đã thu hút sự chú ý của quốc tế, sau khi một phản hồi pháp lý thông thường từ văn phòng công tố Vatican được hiểu rộng rãi là bằng chứng về một cuộc điều tra sâu rộng hơn.

Những đồn đoán xoay quanh thư từ do Alessandro Diddi, công tố viên trưởng của Thành Vatican, ban hành, trong đó ông từ chối yêu cầu tiếp cận các tài liệu liên quan đến đơn kiến nghị đặt câu hỏi về tính hợp lệ của việc thoái vị năm 2013 của Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16. Văn phòng của ông tuyên bố rằng vụ việc vẫn đang trong “giai đoạn điều tra”, dẫn đến những thông tin lan truyền trên mạng xã hội rằng một cuộc điều tra chính thức về việc từ chức đang được tiến hành.

Yêu cầu truy cập vào hồ sơ liên quan đến đơn kiến nghị do Andrea Cionci, đệ trình. Cionci là tác giả của cuốn sách “ Mật mã Ratzinger”, một tác phẩm xuất bản năm 2022 gây tranh cãi khi đưa ra giả thuyết rằng Bênêđíctô cố tình từ chức một cách bất hợp pháp.

Tuy nhiên, các luật sư giáo luật và các chức sắc Giáo hội luôn khẳng định rằng việc từ chức của Đức Bênêđíctô XVI – vị giáo hoàng đầu tiên từ bỏ chức vụ trong gần sáu thế kỷ – là hợp pháp, tự nguyện và hoàn toàn có giá trị theo luật Giáo hội. Không có cơ quan giáo hội có thẩm quyền nào ủng hộ những tuyên bố trái ngược.

Ngày 11 tháng 2 năm 2013, Đức Bênêđíctô XVI tuyên bố bằng tiếng Latinh trước Hồng Y đoàn rằng ngài sẽ từ bỏ chức vụ Giáo hoàng, viện dẫn lý do sức khỏe suy yếu vì tuổi cao. Ngài nói vào thời điểm đó rằng “Sau khi nhiều lần tự vấn lương tâm trước Chúa, tôi đã đi đến kết luận chắc chắn rằng sức lực của tôi… không còn phù hợp để thực hiện đầy đủ chức vụ Giáo hoàng.” Hai ngày sau, ngài tái khẳng định quyết định đó, nhấn mạnh rằng ngài đã hành động “hoàn toàn tự do vì thiện ích của Giáo hội”.

Việc từ chức chính thức có hiệu lực vào ngày 28 tháng 2 năm 2013, khiến Tòa Thánh Roma bị trống tòa và dẫn đến cuộc bầu cử Giáo hoàng Phanxicô vào ngày 13 tháng 3. Quá trình chuyển giao tuân theo các điều khoản đã được thiết lập trong Bộ luật Giáo luật của Giáo Hội Công Giáo, trong đó quy định rằng một vị Giáo hoàng có thể từ chức nếu quyết định đó được đưa ra một cách tự nguyện và được thể hiện đúng cách, mà không cần sự chấp thuận của bất kỳ cơ quan cao cấp nào.

Đơn kiện pháp lý gây tranh cãi gần đây được đệ trình bởi những người ủng hộ một lý thuyết ngoài lề đôi khi được mô tả là “Thuyết cho rằng ngai vàng trống rỗng”, cho rằng Đức Bênêđíctô đã không từ bỏ chức vụ giáo hoàng một cách hợp lệ. Lý thuyết này thu hút sự chú ý sau khi cuốn sách “Mật mã Ratzinger” của tác giả người Ý Andrea Cionci được xuất bản năm 2022, trong đó cho rằng Đức Bênêđíctô cố tình sử dụng ngôn ngữ mơ hồ trong tuyên bố từ chức của mình.

Các học giả về luật giáo hội và ngôn ngữ học Latinh đã nhiều lần bác bỏ những tuyên bố đó, lưu ý rằng thuật ngữ được sử dụng trong tuyên bố của Đức Bênêđíctô tương ứng với các công thức pháp lý tiêu chuẩn. Đức Bênêđíctô đã trực tiếp giải quyết vấn đề này trong những năm sau đó, tuyên bố nhiều lần rằng việc từ chức của ngài là “một lựa chọn có ý thức” và khẳng định rằng chỉ có một giáo hoàng trị vì.

Các quan chức am hiểu thủ tục pháp lý của Vatican lưu ý rằng cụm từ “giai đoạn điều tra” có một ý nghĩa kỹ thuật cụ thể và không nhất thiết chỉ ra rằng hành động thực chất đang được thực hiện. Theo các quy định giáo luật, các nhà chức trách phải mở một hồ sơ sơ bộ khi nhận được khiếu nại, ngay cả khi cáo buộc cuối cùng được chứng minh là vô căn cứ hoặc bị bác bỏ mà không cần thủ tục tiếp theo.

Các nhà bình luận tại The Pillar cũng nhấn mạnh rằng vai trò của công tố viên Vatican bị hạn chế trong các vấn đề liên quan đến quản trị giáo hội. Các câu hỏi liên quan đến tính hợp lệ của việc từ chức của Giáo hoàng chủ yếu thuộc thẩm quyền của các thể chế giáo luật như Bộ Văn bản Pháp luật hoặc Tối Cao Pháp Viện Tòa Thánh, chứ không phải các tòa án dân sự của Thành quốc Vatican.

Các nhà quan sát lưu ý rằng những đồn đoán xung quanh việc Đức Bênêđíctô từ chức đã định kỳ nổi lên trong những năm kể từ năm 2013, đặc biệt là trong số những người chỉ trích triều Giáo Hoàng của Đức Phanxicô. Tuy nhiên, tiền lệ lịch sử về việc giáo hoàng từ chức vẫn được thiết lập vững chắc. Ví dụ gần nhất xảy ra vào năm 1415, khi Giáo hoàng Grêgôriô XII từ chức trong quá trình giải quyết cuộc ly giáo phương Tây, chứng minh rằng chức vụ giáo hoàng, mặc dù có thẩm quyền độc nhất vô nhị, vẫn là một chức vụ có thể bị từ bỏ.

Hiện tại, các quan chức Vatican chưa đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy họ đang tiến hành một cuộc điều tra chính thức về việc Đức Bênêđíctô từ chức. Quan điểm chung giữa các nhà luật học giáo hội vẫn không thay đổi: việc từ chức được công bố vào tháng 2 năm 2013 là hợp lệ theo luật Giáo hội, và việc bầu chọn người kế nhiệm sau đó được tiến hành theo đúng các quy định đã được thiết lập.

Source:Catholic Herald