Hôm Thứ Năm, 23 Tháng Bẩy, một giám mục khác đã được tấn phong tại Trung Quốc theo các điều khoản của thỏa thuận bí mật giữa Trung Quốc và Vatican. Đó là Cha Giuse Thường Ngạn Phong (Chang Yanfeng, 常彦峰) hiện đang lãnh đạo Giáo phận Xích Phong(Chifeng, 赤峰) ở góc đông bắc của đất nước.

Một thông cáo do Văn phòng Báo chí Tòa Thánh ban hành ngày 22 tháng 7 cho biết việc tấn phong giám mục cho Cha Giuse Thường đã được Đức Giáo Hoàng Lêô phê chuẩn vào ngày 15 tháng 6, và buổi lễ đã diễn ra vào sáng Thứ Năm, 23 Tháng Bẩy.

Tòa Thánh cho biết, việc Đức Giáo Hoàng Lêô chấp thuận lễ tấn phong và bổ nhiệm Cha Thường lãnh đạo giáo phận nằm trong khuôn khổ Thỏa thuận tạm thời giữa Tòa Thánh và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Thông tin từ giáo hội được nhà nước phê chuẩn – Hiệp hội Công Giáo Yêu nước Trung Quốc, gọi tắt là CCPA – không hề đề cập đến sự phê chuẩn của Tòa Thánh vào việc bổ nhiệm, trái ngược với thông lệ nhất quán của Trung Quốc trong những vấn đề tương tự.

Theo CCPA, lễ tấn phong được thực hiện bởi các nhân vật hàng đầu trong các cơ quan khác nhau của Giáo hội nhà nước: Giám mục Mạnh Thanh Lư, Phó Chủ tịch CCPA kiêm Giám mục Giáo phận Hồ Hòa Hạo Đặc (Hohhot, 呼和浩特); Giám mục Bạc Quân Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công Giáo Trung Quốc kiêm Giám mục Giáo phận Liêu Ninh; và Giám mục Dao Thuận của Giáo phận Ô Lan Sát Bố (Ulanqab, 乌兰察布).

Mặc dù không đề cập đến việc Đức Giáo Hoàng Lêô chấp thuận việc bổ nhiệm Cha Giuse Thường, CCPA vẫn lưu ý rằng vị giám mục mới đã nhận được sự chấp thuận của nhà nước, với việc Tổng thư ký Hội đồng Giám mục Công Giáo Trung Quốc đọc "thư chấp thuận" của hội đồng giám mục.

Không một tổ chức tôn giáo nào được nhà nước Trung Quốc ủng hộ dám công nhận quyền tối cao của Tòa Thánh và tất cả đều thúc đẩy quá trình "Hán hóa" đối với các tôn giáo hiện diện trong nước. Các chuyên gia về Trung Quốc, thậm chí cả Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đã nhận xét rằng Hán hóa bao gồm việc "tất cả các cộng đồng tôn giáo đều do Đảng Cộng sản lãnh đạo, do Đảng kiểm soát và ủng hộ Đảng".

Giám mục Thường mới được tấn phong chỉ mới 42 tuổi, trở thành giám mục trẻ thứ năm trên thế giới, sau hai giám mục trẻ hơn ngài là những người được Huynh Đoàn Thánh Piô X tấn phong hồi đầu tháng này. Được thụ phong vào tháng 11 năm 2010 cho giáo phận mà ngài hiện đang lãnh đạo, ngài từng là linh mục quản xứ tại nhà thờ chính tòa của giáo phận trong sáu năm và sau đó là quản lý giáo phận từ năm 2021.

Điều bị bỏ sót trong phần tiểu sử của Tòa Thánh là việc ngài cũng là giám đốc CCPA của thành phố Xích Phong, thuộc Khu tự trị Nội Mông – là một điều mà phía Trung Quốc rất muốn nhấn mạnh.

CCPA cũng lưu ý rằng ngài được Giáo hội quốc doanh bầu làm giám mục vào ngày 20 tháng 3. CCPA không đề cập đến việc Tòa Thánh tham gia vào việc phê chuẩn Cha Thường vào thời điểm nào, và chỉ có thông cáo báo chí của Tòa Thánh mới nêu rõ rằng Đức Giáo Hoàng Lêô đã phê chuẩn ứng viên này.

Như vậy, Đức Lêô đang chứng tỏ rằng ngài rất muốn tiếp tục hoạt động theo các điều khoản của thỏa thuận bí mật giữa Trung Quốc và Vatican, và Cha Thường trở thành một trong số ít các giám mục người Trung Quốc được Đức Giáo Hoàng người Mỹ chấp thuận theo thỏa thuận này.

Thỏa thuận giữa Trung Quốc và Vatican vẫn là một thỏa thuận hết sức bí mật, nhưng được hiểu là trao cho Đức Giáo Hoàng quyền phủ quyết đối với ứng cử viên do Trung Quốc lựa chọn. Tuy nhiên, trên thực tế, Trung Quốc hầu như được tự do lựa chọn ứng cử viên và thường tiến hành tấn phong các giám mục mới mà không cần sự tham gia của Tòa Thánh. Thỏa thuận này cũng được hiểu là cho phép bãi nhiệm các giám mục lâu năm để thay thế bằng những người được nhà nước Trung Quốc chấp thuận.

Thỏa thuận này được ký kết lần đầu vào năm 2018 và được gia hạn vào năm 2024 với thời hạn bốn năm, mặc dù nó vẫn được mô tả là một thỏa thuận tạm thời. Hồng Y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, luôn kiên định bảo vệ thỏa thuận này, cũng như Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Phát biểu với phóng viên này vào tháng 11 năm 2024, Hồng Y Parolin tuyên bố rằng "chúng ta đang tiến bộ từng bước một. Thách thức là đối thoại - làm thế nào để đối thoại, nhưng chúng ta đang tiến bộ."

Tính bảo mật của văn bản là một trong những vấn đề thường được nêu ra trong toàn bộ vụ việc. Nhưng Đức Hồng Y Parolin cũng đã bảo vệ khía cạnh này, tuyên bố vào năm 2023 rằng sự bảo mật đó là "vì nó vẫn chưa được phê duyệt cuối cùng".

Trong suốt gần 8 năm tồn tại, thỏa thuận này đã bị chỉ trích mạnh mẽ bởi những người Công Giáo Trung Quốc trung thành với Tòa Thánh, các chuyên gia về Trung Quốc, các chính trị gia và nhà ngoại giao phương Tây, và giới giáo sĩ địa phương. Vào thời điểm ký kết lần đầu, những người Công Giáo trong Giáo hội ngầm đã bày tỏ cảm giác bị Rôma phản bội, và những lo ngại đó vẫn còn hiện hữu cho đến ngày nay khi những người Công Giáo thuộc Giáo hội ngầm và chống lại tổ chức ly khai được nhà nước phê chuẩn phải chịu đựng áp lực to lớn, các biện pháp trừng phạt và sự đàn áp trắng trợn.

Trong cuộc phỏng vấn với Bitter Winter, một linh mục thuộc Giáo Hội thầm lặng đã khẳng định lòng trung thành của người Công Giáo đối với Rôma chứ không phải với chủ nghĩa Cộng sản: "Chúng tôi chịu đựng đau khổ vì lòng trung thành kiên định với Rôma và Giáo hội, và vì sự từ chối phục tùng các giám mục đặt lòng trung thành với Đảng Cộng sản Trung Quốc lên trên lòng trung thành với Đức Giáo Hoàng."

Tòa Thánh đã bảo vệ thỏa thuận này, cho rằng đó là bước thúc đẩy đối thoại với Trung Quốc. Nhưng những người khác lại liên kết nó với sự gia tăng đàn áp Kitô giáo. Có thể nói, sự phản đối chính trị mạnh mẽ nhất đối với thỏa thuận này đến từ Mỹ.

Ủy ban Quốc hội Hoa Kỳ về Trung Quốc đã tuyên bố trong báo cáo năm 2020 rằng sự gia tăng đàn áp tôn giáo ở Trung Quốc "có cường độ chưa từng thấy kể từ Cách mạng Văn hóa". Ủy ban mô tả sự lạm dụng này là hậu quả trực tiếp của thỏa thuận, và cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo đã chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận này vào tháng 9 năm 2020, viết rằng "rõ ràng là thỏa thuận Trung-Vatican đã không bảo vệ được người Công Giáo khỏi sự tàn bạo của Đảng, chưa kể đến sự đối xử khủng khiếp của Đảng đối với người Kitô giáo, Phật tử Tây Tạng, tín hữu Pháp Luân Công và những người tin theo tôn giáo khác."

Brian Burch, Đại sứ Hoa Kỳ tại Tòa Thánh, đã thảo luận về thỏa thuận Trung Quốc -Vatican với Đức Giáo Hoàng Lêô trong cuộc gặp gỡ vào tháng 9. Mặc dù không có chi tiết nào về cuộc thảo luận đó được công bố, Burch đã tuyên bố trong phiên điều trần đề cử của mình rằng ông sẽ khuyến khích Vatican phản đối ý tưởng "rằng một chính phủ nước ngoài có bất kỳ vai trò nào trong việc lựa chọn người lãnh đạo của một tổ chức tôn giáo."

Ngay cả các tổ chức phi chính phủ như Human Rights Watch và ChinaAid cũng đã kêu gọi chấm dứt thỏa thuận này ngay từ đầu triều đại của Đức Giáo Hoàng Lêô, và đã nhắc lại lời kêu gọi đó trong những tháng gần đây.

Mặc dù thỏa thuận vẫn tiếp tục, nhưng dường như trong 14 tháng qua, Trung Quốc đã không hành động đơn phương như những năm trước, điều này cho thấy Đức Lêô sẽ hài lòng với mối quan hệ hiện tại nếu nó tiếp tục theo hướng này.

Source:Catholic Herald