(Constantinople 13/04/2004). Đức Thượng Phụ danh dự Chính Thống Giáo Bartholomew I của thành Constantinople, Thổ Nhĩ Kỳ, đã đưa ra một bản tuyên bố tại Istanbul thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ hôm thứ Ba 13/04/2004 chính thức chấp nhận lời xin lỗi mà Đức Thánh Cha đã đưa ra trong khi viếng thăm Hy Lạp hồi tháng Năm, 2001.

Tưởng cũng nên nhắc lại là hôm 4/5/2001, Đức Thánh Cha đã đến thăm Hy Lạp với một cuộc đón tiếp rất “giá lạnh”. Buổi sáng, sau hai giờ bay từ Rôma, Đức Thánh Cha đã đến Athens, và đi thẳng tới dinh Tổng Thống. Buổi chiều cùng ngày, Đức Thánh Cha đã thới thăm Đức Thượng Phụ Giáo chủ Chính thống của Athens là Beatitude Christodoulos, TGM thành Athens, và là thủ lãnh Chính Thống Hy Lạp. Trong buổi tiếp kiến này, trước sự có mặt của đông đảo các vị Giám Mục Hy Lạp, Đức Thánh Cha đã đưa ra lời xin lỗi Giáo Hội Hy Lạp về vụ Ðạo Binh Thánh Giá lần thứ IV vây đánh thành phố Constantinopoli và hôi của trong ba ngày vào 800 năm trước đó.

Lời xin lỗi của Đức Thánh Cha được báo chí coi là "Phép lạ tại Athènes". Tờ Tin Chiều tại Rôma giải thích "phép lạ này" là gì? Đó là một bước tiến lịch sử về hòa giải với các tín hữu chính thống.Cuộc gặp gỡ với Ðức TGM Chính Thống Hy Lạp Christodoulos, được khởi sự trong giá lạnh, đã kết thúc bằng một tràng pháo tay.

Tại Hy Lạp, nơi đa số dân chúng theo Chính Thống Giáo, một cuộc điều tra sau khi Đức Thánh Cha viếng thăm, được đăng trên tờ Vima, công báo của chính phủ Hy Lạp, cho biết 56.8% người được hỏi đã bày tỏ ý muốn thấy Chính Thống Giáo và Công Giáo thống nhất. Một nửa trong số người nêu trên đã cho biết họ thay đổi thái độ sau cuộc viếng thăm của Ðức Thánh Cha. 17.1% người được hỏi không cho biết ý kiến hoặc cho rằng thống nhất cũng được mà không thống nhất cũng không sao. Chỉ có 26.1% chống lại việc thống nhất với Công Giáo. Tưởng cũng nên nhắc lại là đa số các nhà thần học Chính Thống Giáo Hy Lạp coi Công Giáo là "lạc giáo" và không tán thành chuyện thống nhất với Công Giáo.

Trong buổi cử hành phụng vụ hôm 13/04/2004, trước sự hiện diện của Đức Hồng Y Philippe Barbarin thành Lyon, Pháp, Đức Thượng Phụ Bartholomew I đã chính thức đưa ra lời chấp nhận việc xin lỗi của Đức Thánh Cha. Ngài nói:

“Tinh thần hòa giải mạnh hơn hận thù. Chúng tôi ghi nhận với lòng biết ơn và sự kính trọng đối với cử chỉ thân thiện của Đức Giáo Hoàng đối với biến cố bi đát gây ra bởi Ðạo Binh Thánh Giá lần thứ IV”.

Đức Thượng Phụ nhấn mạnh: “Tinh thần hòa giải của sự Phục Sinh mời gọi chúng ta hướng đến sự hòa giải giữa hai Giáo Hội”.

Việc Đức Thượng Phụ Bartholomew I đưa ra bản tuyên bố có tính chất hòa giải trong thời gian này có một ý nghĩa rất lớn. Trong thời gian gần đây, Tòa Thượng Phụ Chính Thống Nga vận động Chính Thống Giáo tại nhiều nước áp lực với Tòa Thánh nhằm ngăn không cho Tòa Thánh ban cấp quy chế một Tòa Giáo Chủ cho Giáo Hội Công Giáo Đông Phương Hy Lạp tại Ukraine.

Hồi đầu tháng Ba 2004, hơn 150 dân biểu nghị sĩ của cộng hòa Ukraine đã viết thư cho Ðức Gioan Phaolô II, để xin ngài ban cho Giáo Hội Công Giáo Đông Phương Hy Lạp tại Ukraine quy chế của một Tòa Giáo Chủ.

Ðây là vấn đề đã và còn đang gây tranh cãi giữa Giáo Hội Công Giáo Roma và Giáo Hội Chính Thống Giáo Nga. Giáo Hội Chính Thống Nga đã phản ứng rất quyết liệt chống lại việc Tòa Thánh Vatican muốn thành lập tòa giáo chủ Giáo Hội Công Giáo Đông Phương Hy Lạp tại cộng hòa Ukraine, và xem đây như là một hành động thù nghịch của Giáo Hội Công Giáo trên lãnh thổ có truyền thống Chính Thống Giáo từ lâu đời.

Ðược biết hôm ngày 19 tháng 2 năm 2004, Ðức Hồng Y Walter Kasper, chủ tịch Hội Ðồng Tòa Thánh về Hiệp Nhất Kitô, đã đến thủ đô Moscowa, và đã gặp Ðức Tổng Giám Mục Chính Thống Giáo Kirill, vị đứng đầu ban đặc trách liên lạc ngoại vụ của Tòa Giáo Chủ Moscowa. Sau cuộc gặp gỡ nầy, hai bên đã đồng ý thành lập ủy ban hổn hợp để cùng tìm giải pháp cho vấn đề. Trong khi đó thì Giáo Hội Công Giáo Đông Phương Hy Lạp tại Ukraine thì có vẻ bức xúc cho rằng vấn đề thuộc nội bộ của Giáo Hội Công Giáo tại Ukraine đã được quyết định tại Moscowa mà không có sự tham dự của chính Giáo Hội Công Giáo Ukraine có liên hệ trong vấn đề nầy.

Theo linh mục dòng tên Robert Taft, giáo sư tại Học Viện Giáo Hoàng Ðông Phương ở Roma, thì mấu chốt của vấn đề hệ tại nơi lập trường của Giáo Hội Chính Thống cho rằng Ukraine nằm trong lãnh thổ của Chính Thống Giáo.

Ðược biết Giáo Hội Công Giáo Đông Phương Hy Lạp tại Ukraine hiện có khoảng 5 triệu tín hữu dưới sự lãnh đạo của Ðức Hồng Y Lubomyr Husar. Giáo Hội nầy đã bị chính quyền cộng sản Liên Xô trước đây bách hại trong vòng 44 năm, và chỉ dành lại được quy chế hợp pháp của mình trong một nước Ukraine độc lập, vào năm 1990.