Bài này được viết bởi nữ Giáo Sư Elizabeth Lev, hiện đang giảng dạy về môn Nghệ Thuật Kiến Trúc Kitô Giáo tại trường Đại Học Duquesne, có chi nhánh tại thành Rôma.
ROMA --Bầu trời Rôma vào tháng 7 vốn vẫn thường rất quang đãng, nhưng nay lại có một đám mây đen bao phủ lấy vòm trời, nó giống hệt như một cái gì đó u buồn đã rũ xuống thành phố này.
Có vẽ như quang cảnh của “sanpietrini” (là tên gọi theo tiếng La Mã dành cho những ai cai quản quảng trường Thánh Phêrô) đã che khuất đi mái vòm của Đức Giáo Hoàng tại quảng trường, việc chất các ghế nhựa dành cho khách hành hương và gở bỏ những hàng rào gổ lúc nào cũng tạo ra một điều gì đó ưu buồn, ray rứt. Những tín hiệu theo lễ nghi hằng năm này chính là việc, cứ vào mỗi hè, Đức Thánh Cha lại dọn từ thành Rôma đến ngọn đồi Castel Gandolfo, vì đây là một truyền thống đã có từ lâu đời trước triều đại giáo hoàng của Ngài.
Đúng lý ra ai đó sẽ vui sướng, khi biết được rằng quảng trường giờ đây rất là vắng vẽ, và chúng ta có thể lại một lần nữa lặng ngắm, nghĩ suy trước một khoảng không gian rộng lớn và đẹp đẽ, theo cách mà kiến trúc sư Bernini đã trù định, và rằng chúng ta sẽ có thể nhìn rõ toàn bộ mặt tiền uy nghi, lộng lẫy đó. Nhưng cũng đồng thời, trong vòng hai tháng tới, những cuộc gặp gỡ hằng tuần vào chiều Chủ Nhật để cùng đọc chung Kinh Đức Bà sẽ bị hủy bỏ, và rồi chúng ta sẽ chẳng còn thấy nữa ánh đèn khích lệ chiếu từ cửa sổ phòng nghiên cứu của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô Đệ Nhị khi chúng ta lết bộ về sau những bữa ăn tối.
Vào lúc này đây, thì Đức Thánh Cha đang nghĩ hè trong vòng 12 ngày tại rặng núi Alps của Ý Quốc, và khi Ngài trở về, Ngài sẽ rời khu nghĩ mát dành cho Giáo Hoàng tại đồi Castel Gandolfo. Đức Thánh Cha sẽ vẫn bay bằng trực thăng vào mỗi ngày thứ Tư cho cuộc diện kiến hằng tuần, và dấu mình tại Dinh Phaolô Đệ Lục có trang bị hệ thống máy lạnh. Thế nhưng cảm giác gần gũi thường ngày với Đức Thánh Cha sẽ bị thiếu vắng đi trong vài tuần lễ sắp tới.
Castel Gandolfo khuất sau những ngọn đồi của Castelli Romani, cách thành phố khoảng 10 dặm, vùng này đã được chọn bởi những nhà quý tộc La Mã trong thời Trung Đại để xây dựng nên những khu tĩnh tâm kiên cố. Rất nhiều thị trấn tại đây vẫn còn giữ nét cổ kính lâu đời phả hệ.
Castel Gandolfo là tên của một gia đình thế giá, làm chủ vùng thị trấn này từ năm 1000 đến 1200, thế nhưng những tàn dư về khu biệt thự của Hoàng Đế Domitian lại có nguồn gốc từ thế kỷ đầu tiên, trong khi đó theo truyền thống được lưu truyền thì Albano được sáng lập ra bởi Ascanius, con trai của Aeneas, vị anh hùng của thành Virgil qua bài thi ca bất tử “The Aeneid.”
Truyền thống đi nghĩ hè tại thành phố Rôma này thực chất được bắt nguồn từ thời cộng hòa. Vì Rôma là một thành phố thấp, ở mức mặt biển, rất gần với các con sông nên đã khiến cho thành phố rất dễ bị lây nhiễm bởi “khí độc,” hay bệnh sốt rét vào mỗi tháng 7 và tháng 8, và kết quả là, những ai có khả năng, thì họ sẽ rời thành phố trong những tháng hè ẩm thấp.
Vùng Vaticăn, hẳn nhiên ai cũng đều biết, vì sự thiếu vệ sinh, vì vùng đầm lầy bên dưới ngọn đồi Vaticăn cao sừng sững, đã tạo ra một chổ trú ngụ lý tưởng cho các loài rắn và muỗi. Khi triều đại Giáo Hoàng quyết định chọn nơi cư trú vĩnh viễn tại Vaticăn vào những năm 1400 (sau gần 1,000 năm trở lại, sau khi đã dọn khỏi quảng trường thánh John Lateran), vào giữa những năm 1500 các vị Giáo Hoàng đang xây dựng một lâu đài bên trên đỉnh của ngọn Đồi Quirinal với vùng khí hậu trong lành, mát mẽ hơn rất nhiều, như là một nơi cư trú mới cho các vị giáo hoàng trong thành phố. Vào năm 1608, Castel Gandolfo được mua lại và trở thành khu tỉnh tâm vào mùa hè, kể từ dạo đó.
Mặc dù bị chiếm hữu bởi thể chế mới của chính phủ Italy vào năm 1870, thế nhưng sau đó khu biệt thự đã được trao trả lại cho Tòa Thánh qua Công Ước Lateran ký vào năm 1929, và khu biệt thự đó, đã trở thành nơi cư ngụ cho các vị giáo hoàng.
Trong suốt cuộc Đại Chiến Thế Giới lần thứ hai, khu biệt thự được dùng cho nhiều mục đích khác nhau. Qua cuốn sách của nữ tu Margherita Marchione, có nhan đề là “Vị Chủ Chăn của Các Tâm Hồn: Cuộc Sống Bằng Hình Ảnh của Đức Cố Giáo Hoàng Pius XII,” có chứa đựng một số hình ảnh rất là lạ thường khi những căn hộ của Đức Giáo Hoàng tại Castel Gandolfo được biến chuyển thành nơi trú ẩn cho những gia đình gốc Do Thái đang bị săn lùng bởi những người theo Chủ Nghĩa Đức Quốc Xã.
Ngày nay, khu biệt thự được trùng tu trở lại này mang rất ít các dấu ấn của bom đạn, của những người trốn chạy, và thậm chí cả ngay những rạn nứt hay những giọt nước mắt của thời đại. Khu biệt thự có một khu vườn rất rộng lớn, một hồ bơi và một phòng quan sát về thiên văn. Khu biệt thự được thiết kế với những phòng tiếp tân và hành lang bên ngoài giống hệt như là một Lâu Đài của Đức Thánh Cha vậy, và được sơn bởi phong cách hoa mỹ theo kiểu của thế kỷ thứ 16.
Đức Thánh Cha mang theo một số nhân viên cùng đi với Ngài, gồm có 17 vệ binh Thụy Sĩ, 20 cảnh sát viên của thành Vaticăn để quan sát những khu vườn rộng lớn, 5 nữ tu, hai vị thư ký và vị quản gia của Ngài. Ngài trải qua những ngày nghỉ hè hết sức bình yên, cử hành Thánh Lễ tại nhà nguyện nhỏ trong căn hộ của Ngài, viết sách, nghỉ ngơi và có lẽ là thưởng thức thử một số món ăn hấp dẫn địa phương.
Vào những ngày Chủ Nhật, Ngài cùng đọc Kinh Truyền Tin với đám đông qui tụ tại sân nhỏ. Cuộc gặp gở với những người hành hương và du khách bên ngoài thành phố và trên tận những ngọn đồi với không khí trong lành, là một cơ hội mà Ngài rất thích. Vì Kinh Truyền Tin được đọc vào giữa trưa, do đó, những người chủ nhà hàng trong khắp vùng Castelli thường phải dọn những buổi ăn trưa mùa hè hết sức vội vã cho một đám đông khổng lồ. Đức cố Giáo Hoàng Gioan 23 vẫn thường hay nói rằng Ngài đến Castel Gandolfo để những người khác cùng với những người La Mã đều có thể hưởng lợi được từ sự có mặt của Ngài!