(Vatican 22/11/2004). Ngày 27/11/2004 tới đây, Đức Thánh Cha sẽ chủ sự một nghi lễ đại kết tại Đền Thờ Thánh Phêrô để trao lại thánh tích hai thánh John Chrysostom và Gregory Nazianzen cho Đức Thượng Phụ Chính Thống Giáo Barthôlômêô I của thành Constantinople.

Đức Thượng Phụ Chính Thống Giáo Barthôlômêô I
Trong thông cáo báo chí đưa ra hôm nay, Tòa Thánh cho biết lễ nghi trao lại thánh tích tại Đền Thờ Thánh Phêrô sẽ gồm có lễ tôn vinh thánh tích, các bài đọc từ Thánh Kinh và từ các Nghị Phụ (trong đó có bài của hai thánh), các lời nguyện trong đó có kinh nguyện troparion theo nghi lễ Byzantine, kinh Lạy Cha và lời nguyện kết thúc thánh lễ. Tòa Thánh mời các tín hữu Chính Thống Giáo đang hiện diện tại Rôma và các tín hữu Công Giáocùng tham dự nghi lễ này.

Cả hai thánh John Chrysostom (349- 407) và Gregory Nazianzen (330- 390) đều là tiến sĩ Hội Thánh đã nổi tiếng vì bảo vệ đức tin Kitô Giáo trước bè rối Arian. Cả hai vị đã từng là Thượng Phụ thành Constantinople. Chính vì thế, Chính Thống Giáo tôn kính đặc biệt hai vị.

Trong cuộc Thập Tự Chinh, thánh tích của hai vị đã được đưa từ Constantinople về Rôma và đã được tôn kính tại đây cho đến nay. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã quyết định trao lại cho Chính Thống Giáo như một cử chỉ đại kết thiện chí.

Đức Giám Mục Brian Farrell, thư ký của Hội Đồng Giáo Hoàng về Đại Kết Kitô Giáo cho biết là hồi tháng Sáu vừa qua, khi Đức Thượng Phụ sang Rôma dự lễ hai thánh Tông Đồ Phêrô và Phaolô, ngài đã hỏi Đức Thánh Cha để xin lại thánh tích hai vị. Khi Đức Thánh Cha bày tỏ sự ưng thuận, Đức Thượng Phụ cho biết ngài sẽ đích thân trở lại Rôma để nhận thánh tích từ tay Đức Thánh Cha.

Việc trao trả thánh tích của hai thánh John Chrysostom và Gregory Nazianzen là cử chỉ thiện chí thứ hai trong năm nay của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Tháng 8/2004, Đức Thánh Cha đã gởi một đoàn đại biểu sang Mạc Tư Khoa để trao lại bức ảnh Đức Mẹ Kazan. Bức ảnh này đã được các tín hữu Chính Thống Giáo Nga tôn kính hàng nhiều thế kỷ.

Bức ảnh Đức Mẹ Thành Kazan đã có từ thế kỷ thứ 16 và được tin là đã ban nhiều phép lạ cho dân chúng Kazan, thủ đô của Tatarstan. Bức ảnh này có lẽ đã bị trộm vào năm 1904 và được một nhà buôn bán sang Anh trong thời xảy ra cuộc Cách Mạng Tháng Mười tại Nga vào năm 1917.

Bức ảnh đã xuất hiện tại Hoa Kỳ vào thập niên 1960 trong một cuộc đấu giá ảnh nghệ thuật quốc tế. Đạo Binh Xanh, một tổ chức Công Giáo tôn sùng Đức Mẹ Fatima đã mua lại và tặng cho Đức Thánh Cha vào năm 1993.

Đức Thánh Cha đã giữ bức ảnh này trong nhà nguyện của ngài để chờ cơ hội trao lại cho Chính Thống Giáo Nga khi ngài có dịp gặp gỡ Đức Thượng Phụ Alexy II. Đức Thượng Phụ Chính Thống Giáo Nga luôn coi bức ảnh này là tài sản Giáo Hội Chính Thống Giáo Nga.

Đức Thánh Cha đã nhiều lần bày tỏ lòng mong muốn được sang Nga để đích thân trao lại cho Đức Thượng Phụ Alexy II, đặc biệt là hồi cuối năm ngoái khi hoạch định chuyến tông du sang Mông Cổ và ghé lại Kazan. Tuy nhiên, Đức Thượng Phụ Alexy II luôn tìm hết cớ này sang cớ khác để thẳng thừng bác bỏ một cơ hội gặp gỡ Đức Thánh Cha.

Linh mục trưởng Vsevolod Chaplin, phó chủ tịch Ủy Ban Ngoại Giao của Tòa Thượng Phụ Chính Thống Giáo Nga đã tạt một gáo nước lạnh vào thiện chí của Tòa Thánh trong việc trả lại bức ảnh này khi tuyên bố hôm 11/7/2004: “Theo chúng tôi, vấn đề Đức Thánh Cha sang thăm Nga và việc trao trả lại bức ảnh cho Giáo Hội Chính Thống Giáo Nga là hai chuyện không ăn nhằm gì với nhau”.

Cuối cùng Đức Thánh Cha đành từ bỏ ao ước có thể gặp gỡ và đích thân trao lại cho Đức Thượng Phụ Chính Thống Giáo Nga. Bức ảnh đã được trao lại cho Chính Thống Giáo Nga vào ngày 28/8/2004 là ngày lễ Đức Mẹ Yên Nghỉ theo lịch Chính Thống Giáo. Đức Thánh Cha đã bày tỏ “hy vọng rằng chuyến hành hương Rôma của bức ảnh Đức Mẹ Thành Kazan sẽ đóng góp vào sự hiệp nhất đáng ước ao giữa Giáo Hội Công Giáo và Chính Thống Giáo”.

Đức Cha Farrell nhận định rằng quyết định của Đức Thánh Cha trong hai lần trao trả vừa qua là “những dấu chỉ về sự hiệp thông sâu xa hiện hữu giữa Giáo Hội Công Giáo và Giáo Hội Chính Thống Giáo”. Đức Cha cho biết các Giáo Hội địa phương cũng đã có những cử chỉ tương tự. Năm 2001, giáo phận Bari tại Ý đã trao thánh tích thánh Nicholas cho Giáo Hội Chính Thống Giáo Nga. Tháng Tư năm 2000, thánh tích thánh Grêgôriô được giữ tại một tu viện ở Naples, Ý cũng đã được trao cho Đức Catholicos Karekin II, vị đứng đầu của Giáo Hội Tông Đồ Armenia.

Đức Cha Farrell nhận định là trong khi còn có những bất đồng về tín lý và cấu trúc Giáo Hội, chuyến viếng thăm Rôma lần này của Đức Thượng Phụ Barthôlômêô được coi là một bước tiến đáng kể nữa trong mối dây liên lạc giữa các nhà lãnh đạo hai Giáo Hội kể từ khi xảy ra biến cố Đại Ly Giáo năm 1054.

Đức Thượng Phụ Barthôlômêô được thế giới Chính Thống coi là người kế vị thứ 270 của thánh Anrê Tông Đồ từ ngày 2 tháng Mười Một năm 1991. Ngài sinh ngày 29 tháng Hai năm 1940 tại làng Aghioi Theodoroi thuộc đảo Aegean, tỉnh Imvros, Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngài theo học tiểu học và trung học tại Imvros và Constantinople. Sau đó theo học Thần Học tại trường Thần Học Halki và tốt nghiệp hạng danh dự tại đây. Ngày 13/8/1961 ngài được phong phó tế bởi anh ruột của mình, lúc bấy giờ là Tổng Giám Mục Imvros và Tenedos. Sau đó, ngài phải thi hành nghĩa vụ quân sự như một sĩ quan trừ bị trong quân đội Thổ cho tới năm 1963.

Từ năm 1963 đến năm 1968 ngài du học tại Rôma. Ngài theo học tại Đại Học Grêgôriô và tốt nghiệp tiến sĩ Giáo Luật tại đây. Sau đó, ngài tiếp tục theo học một số môn tại Học Viện Đại Kết ở Bossey, Thụy Sĩ và Đại Học Munich trước khi trở về nước.

Ngày 19/10/1969, ngài được thụ phong linh mục. Năm 1972, khi Đức Thượng Phụ Dimitrios được bầu lên, ngài được bổ nhiệm là Chưởng Ấn Tòa Thượng Phụ. Đúng ngày lễ Giáng Sinh năm 1973, ngài được tấn phong Giám Mục Philadelphia. Tuy nhiên, ngài vẫn lưu lại tại Tòa Thượng Phụ như giám đốc điều hành cho đến khi được bổ nhiệm Tổng Giám Mục Chalcedon vào ngày 14/01/1990.

Ngày 2 tháng Mười Một năm 1991, ngài được bầu là Thượng Phụ Chính Thống Giáo thành Constantinope.

Ngày 27/6/1995, ngài trở lại Rôma với tư cách vị lãnh đạo tinh thần của Chính Thống Giáo. Ngài đã hội kiến với Đức Thánh Cha từ 27 đến 30/6/1995 và chính thức công bố với thế giới ý định tiếp tục các trao đổi và hợp tác huynh đệ với Giáo Hội Công Giáo.

Đã từng học tại Rôma, ngài được coi là vị lãnh đạo Chính Thống Giáo cởi mở và thân thiện nhất với Giáo Hội Công Giáo hiện nay.