(Rome 29/12/2004). Cha Jacques Dupuis, linh mục dòng Tên, thần học gia đã gây nhiều tranh cãi vào năm 2001 đã qua đời ở tuổi 81 hôm 28/12/2004 tại Rôma vì bị nghẽn mạch máu não.

Cha Dupuis là chủ bút tạp chí thần học Gregorianum, và là cố vấn cho Ủy Ban Giáo Hoàng về Đối Thoại Liên Tôn. Cha đã sống và dạy học tại Ấn Độ từ 1958 đến 1984 và các tác phẩm thần học của cha, chú trọng về những nhận thức chung của các tôn giáo lớn trên thế giới, đã có ảnh hưởng đến cuộc tranh luận về “hội nhập văn hóa” tại Á Châu.

Tháng Hai 2001, bộ Giáo Lý Đức Tin đã đưa ra một thông cáo chính thức chống lại những luận điểm tìm thấy trong cuốn “Toward a Christian Theology of Religious Pluralism” (Tiến đến một nền thần học đa nguyên tôn giáo) đã được xuất bản vào năm 1977. Trong thông báo gồm 4 trang, bộ Giáo Lý Đức Tin đã vạch ra các “điểm mơ hồ” và “những gúc mắc” trong ý tưởng của nhà thần học, đặc biệt về việc không xác nhận vai trò duy nhất và cần thiết của Đức Giêsu Kitô và vai trò của Giáo Hội trong nhiệm cục cứu độ.

Lúc đầu, cha Dupuis đã chống lại những phê bình của Vatican. Tuy nhiên, sau đó, cha đã ký vào một bản văn nhìn nhận những chỉ trích là đúng và hứa không phạm cùng một lỗi lầm như thế trong tương lai. Bản văn này đã được Đức Thánh Cha phê chuẩn. Đồng thời, cha Dupuis cũng từ chức giáo sư tại Đại Học Grêgôriô nơi cha đã dạy học từ năm 1984, sau khi trở về từ Ấn Độ. Thực ra, từ năm 1998, cha đã thôi không còn dạy một môn về Kitô học, vì đó là đề tài trọng tâm những chỉ trích liên quan đến các tác phẩm của cha.

Trong khi phê bình các tác phẩm của cha Dupuis, bộ Giáo Lý Đức Tin nhấn mạnh rằng sự cứu độ “cho tất cả nhân loại” được hoàn tất chỉ “trong và qua Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa xuống thế làm người”. Bộ nhấn mạnh rằng nói niềm tin Kitô Giáo là “giới hạn, không đầy đủ hay chưa hoàn chỉnh” hay cho rằng các tôn giáo khác cũng có thể đưa ra các phương tiện đạt đến ơn cứu độ là “nghịch với đức tin”. Thông cáo của bộ Giáo Lý Đức Tin cũng cảnh giác rằng “thánh kinh của các tôn giáo khác không thể được xem như một bổ sung cho Cựu Ước”.

Trong cuộc họp báo vào thời điểm Tòa Thánh công bố khuyến cáo, cha Dupuis chấp nhận nội dung của khuyến cáo này nhưng lại cho rằng bộ Giáo Lý Đức Tin diễn dịch sai các tác phẩm của ngài. Cha nói “Tôi không hề đưa ra những lý thuyết sai lầm này”.

Khuyến cáo của Tòa Thánh dựa chủ yếu trên văn kiện Dominus Iesus đã được bộ Giáo Lý Đức Tin công bố vào tháng 9/2000. Văn kiện Dominus Iesus khẳng định giáo huấn truyền thống của Công Giáo rằng ơn cứu độ chỉ có nơi Giáo Hội nhằm chống lại ảnh hưởng của các thần học gia như cha Dupuis và chủ nghĩa tương hối hóa tôn giáo.

Trong cuộc họp báo công bố Bản Tuyên Ngôn hôm 5/9/2000, Ðức Hồng Y Joseph Ratzinger, tổng trưởng bộ Giáo Lý Đức Tin cho biết: “Một số thần học gia hơi có vẻ dĩ hòa vi quý tuyên xưng Ðức Kitô là Thiên Chúa thật và là người thật, song cũng chủ trương rằng, vì bản tính nhân loại hạn hẹp của Ðức Giêsu, do đó mạc khải của Thiên Chúa nơi Người không thể nào hoàn toàn và tối hậu được cả; bởi thế, mạc khải này cần phải được đối chiếu với ánh sáng của các mạc khải khả dĩ khác của Thiên Chúa nữa, những mạc khải được thể hiện qua các tinh hoa tôn giáo của nhân loại cũng như qua các giáo tổ của các tôn giáo trên thế giới. Như thế, khách quan mà nói, người ta đã thấy được những tư tưởng sai lầm xuất hiện đó là chủ trương các tôn giáo trên thế giới bổ sung mạc khải Kitô Giáo”.

Ðề cập đến chủ nghĩa tương đối và các hậu quả của nó, Ðức Hồng Y Tổng Trưởng còn cho biết rằng, vấn đề là ở chỗ chủ nghĩa này xuất hiện như “một thứ triết lý nhân bản, thứ triết lý có khả năng bảo toàn tình cách nhân nhượng và dân chủ, song lại khiến cho những người bảo vệ căn tính Kitô Giáo và chủ trương truyền bá sự thật phổ quát cứu độ nơi mạc khải của Chúa Giêsu Kitô, càng trở nên xa lạ hơn”. Ðức Hồng Y Ratzinger tiếp tục vạch rõ vấn đề như sau: “Nguyên tắc về sự nhân nhượng cùng tương kính theo tự do đã bị lèo lái và đi quá trớn đến độ mất quân bình, khi con người chấp nhận những nội dung, như thể tất cả các nội dung của mọi tôn giáo khác nhau cũng như những quan niệm phi tôn giáo về đời sống, đều có thể được đặt ngang hàng với nhau; và như thể chân lý phổ quát khách quan không còn hiện hữu nữa, vì Thiên Chúa hay Ðấng Tối Cao tỏ mình ra dưới nhiều thứ danh xưng, và tất cả mọi danh xưng đều chân thực. Ðây là một ý nghĩ nhân nhượng sai lầm có liên quan đến việc không biết và phủ nhận vấn đề về sự thật, một vấn đề thực sự đối với nhiều người ngày nay chỉ có một tầm vóc quan trọng thứ yếu không liên quan gì tới họ”.