 |
| Đức Hồng Y Walter Kasper và Thượng Phụ Chính Thống Nga Alexis II |
Tuy nhiên, như vị tiền nhiệm của ngài, Đức Bênêđíctô XVI biết rằng không phải mọi chuyện đều là có thể và rằng sự hiệp nhất cần đặt trên cơ sở của một đức tin được chia sẻ hoàn toàn.
Trong cuộc phỏng vấn giữa thông tấn xã Công Giáo Hoa Kỳ và các chuyên viên về đại kết, một ngày trước Tuần Lễ Cầu Nguyện Cho Đại Kết Kitô Giáo, nhiều ý kiến đã được phát biểu về những tài năng mà Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI có thể đem lại cho phong trào đại kết cùng những thách đố mà ngài phải đương đầu.
Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI không phải là người xa lạ đối với phong trào đại kết.
Bên cạnh sự dấn thân cá nhân của ngài trong những cuộc đối thoại với những người Tin Lành Luther tại Đức, tất cả những thỏa thuận đạt được trong các cuộc đối thoại giữa Công Giáo với các hệ phái Kitô trong hai thập niên vừa qua đều đã được chuẩn y bởi ngài trong tư cách là tổng trưởng bộ Giáo Lý Đức Tin.
Các cuộc thảo luận về thần học nhắm đến những lãnh vực đức tin mà các giáo hội Kitô và các cộng đoàn cùng chia sẻ, ngay cả khi những giáo hội và các cộng đoàn này trình bày giáo huấn của họ với những công thức khác biệt. Các cuộc thảo luận thần học cũng nhằm xác định những lãnh vực tín lý quan yếu cũng như những thực hành khác biệt với nhau đã dẫn đến thảm trạng chia rẽ giữa những người cùng tin vào Đức Kitô.
Nhiều quan sát viên đại kết cho biết Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI mang hy vọng mới cho sự hiệp nhất Kitô Giáo vì những hiểu biết của ngài như một thần học gia và kinh nghiệm của ngài như một học giả quá quen thuộc với những thách đố bởi những ý tưởng của các học giả khác.
Tuy nhiên, thiện chí cộng với niềm xác tín rằng Chúa Giêsu đã muốn các môn đệ của Ngài nên một, cộng với một trí thông minh sắc bén xem ra vẫn chưa đủ.
Một trong những chương đau thương nhất về đại kết mà Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã phải chịu vượt quá phạm vi thần học: đó là những căng thẳng với một vài Giáo Hội Chính Thống Giáo gây ra bởi điều mà họ coi là sự cạnh tranh không công bằng từ các Giáo Hội Công Giáo theo nghi lễ Đông Phương.
Trong tháng Chín tới đây ủy ban đối thoại quốc tế giữa Công Giáo và Chính Thống Giáo sẽ cố vượt qua những cảm giác khó khăn này và quay trở lại những cuộc thảo luận thần học đã bắt đầu hồi năm 2000.
Các chuyên gia về đối thoại hy vọng rằng nếu đem vấn đề các Giáo Hội Công Giáo Đông Phương ra bàn cãi trong bối cảnh của một cuộc thảo luận thần học về cấu trúc của giáo hội, việc hành xử quyền hành và vai trò của Đức Thánh Cha sẽ giúp các giáo hội vượt qua được những vấn đề cảm tính và chính trị; và tìm ra được một giải pháp có tính xây dựng hầu có thể tiến xa hơn nữa.
Cha Andrew Louth, linh mục Chính Thống Giáo Nga, giáo sư môn Giáo Phụ Học và Đông Phương Học tại đại học Durham, Anh quốc cho biết các Giáo Hội Công Giáo nghi lễ Đông Phương - những Giáo Hội có cùng nghi lễ và các gia sản tinh thần chung với Chính Thống Giáo - là một vấn đề vì "các Giáo Hội này khiến người ta nghĩ rằng sự khác biệt duy nhất giữa Công Giáo và Chính Thống Giáo chỉ là vấn đề nghi lễ", mà thực sự ra khác biệt này không phải là một trở ngại cho sự hiệp nhất.
Một điểm nữa là trong khi Công Giáo và Chính Thống Giáo nhận thấy rằng có thể học hỏi lẫn nhau những truyền thống tinh thần, cả hai bên đều thấy cần cẩn trọng khi nhìn nhận những ích lợi về thần học, lịch sử và thực hành trong cách thức mỗi bên tổ chức đời sống giáo hội của mình.
Các nhà lãnh đạo giáo hội thấy rằng ước muốn đạt đến và duy trì quyền lực là một cám dỗ cần vượt qua, nhưng cả Công Giáo lẫn Chính Thống Giáo đều nhận thấy cấu trúc giáo hội không chỉ đơn giản là vấn đề quyền lực; cấu trúc giáo hội cần phản ảnh ý muốn của Đức Kitô dành cho các môn đệ của Ngài.
Cả Giáo Hội Công Giáo lẫn Chính Thống Giáo đều nhìn nhận nhu cầu cân bằng vị thế và quyền tự trị của các giáo hội địa phương với quyền hạn trung ương; nhưng đó là một điều rất khó làm vừa lòng. Vai trò của các Đức Giám Mục, của Thượng Hội Đồng Giám Mục, quyền bính của Đức Thánh Cha luôn là điều luôn gây chia rẽ giữa Công Giáo và Chính Thống Giáo cũng như giữa Công Giáo và các hệ phái Kitô Giáo khác.
Tuy nhiên, cha Louth nhận định rằng bất chấp những điều đó, Giáo Hội Chính Thống Giáo hy vọng vào những cuộc thảo luận tương lai với Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI như là người lãnh đạo của Giáo Hội Công Giáo.
"Chúng tôi hy vọng có thể đối thoại với ngài trong khi chia sẻ xác tín chung rằng sự nghiệp đại kết cần dựa trên những giáo huấn của các thần học gia tại thế Đông Tây, một lãnh vực mà Đức Thánh Cha đương kim là một chuyên gia".
Cha Louth cũng nhấn mạnh đến những thuận lợi khác trong cuộc thảo luận giữa Công Giáo và Chính Thống Giáo. Một trong những thuận lợi đó là những giáo huấn của các Nghị Phụ trong Giáo Hội. Các ngài là một nguồn mạch chung về truyền thống giáo hội. Cha Louth nhận định rằng vào thời các Nghị Phụ, các Kitô hữu trong khi hiệp nhất với nhau vẫn có những dị biệt trong nghi lễ, linh đạo và cấu trúc giáo hội.
Giáo sư Paul Murray, giám đốc Trung Tâm Nghiên Cứu về Học Hỏi và Đón Nhận Đại Kết của đại học Durham cho biết các học giả chuyên về lãnh vực đại kết rất hy vọng vào tương lai dưới triều đại Giáo Hoàng mới của Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI.
"Tôi hy vọng rằng ngài sẽ dùng sự tự tin của ngài như một thần học gia lỗi lạc để cho phép các thần học gia đối thoại trở lại".
Theo giáo sư Murray, người đã tổ chức cuộc họp của các Giám Mục, các thần học gia và các chuyên gia về đại kết hồi đầu tháng Giêng này tại Durham, nhận xét rằng vào lúc mà các cuộc thảo luận xem ra có vẻ bế tắc, các thần học gia có thể cống hiến cho Giáo Hội bằng cách nghiên cứu những khả năng có thể.
Giáo sư Murray cho rằng một quan tâm then chốt trong phong trào đại kết ngày nay là "đón nhận". Đó là tiến trình trong đó các Kitô hữu không chỉ học hỏi về nội dung của các thỏa thuận đại kết nhưng còn phải bắt đầu hội nhập những điều này vào trong đời sống cá nhân và toàn thể các giáo hội.
Việc đón nhận đã rất thành công. Chẳng hạn như vai trò của Thánh Kinh được đề cao hơn trong Giáo Hội Công Giáo ngày nay, trong khi người Tin Lành coi trọng hơn việc tham dự các buổi cử hành ngày Chúa Nhật, đặc biệt là việc tưởng nhớ lễ Vượt Qua của Chúa Giêsu được cử hành thường xuyên hơn trong các buổi lễ Chúa Nhật.
Đại đa số các tham dự viên trong hội nghị Tháng Giêng tại Durham ghi nhận rằng vấn đề quyền bính và sự dự phần trong các quyết định của giáo hội là lãnh vực người Kitô Giáo cần quan tâm nhiều nhất. Trong khi các giáo hội Tin Lành cải cách, Methodist, Oriental Orthodox đề cập đến vấn đề giảm bớt quyền hạn trung ương, tăng cường tính tự quyết của các giáo hội địa phương và dân chủ hóa trong các giáo hội; người Công Giáo cho rằng quyền tự quyết rộng rãi hơn của các giáo hội địa phương, và tiếng nói rộng rãi hơn trong các quyết định của giáo hội lại chính là nguồn gốc gây thêm những trở ngại cho phong trào đại kết.
Lấy thí dụ là việc các thành viên trong Liên Hiệp Anh Giáo Bắc Mỹ, với quyền tự quyết của mình, quyết định phong chức giám mục cho một người đồng tính. Chuyện đó không những gây khó khăn cho phong trào đại kết mà còn gây chia rẽ trầm trọng trong chính ngay bên trong giáo hội Anh Giáo. Thực tế của Giáo Hội Anh Giáo trong khi áp dụng chính sách tự quyết rộng rãi của các giáo hội địa phương đã dẫn đến một thứ Anh Giáo chia rẽ và phân hóa trầm trọng về đủ mọi mặt, kể cả về tín lý. Thậm chí, trong Anh Giáo đã có những trào lưu trong đó các mục sư công khai tuyên bố không còn tin vào Chúa Giêsu, không có ơn Cứu Độ và rằng giáo hội không có gì khác hơn là một hội ái hữu hay một thứ dịch vụ xã hội.
Đức Hồng Y Walter Kasper, chủ tịch Hội Đồng Giáo Hoàng Cỗ Vũ Đại Kết Kitô Giáo cho biết thêm là những khác biệt chủng tộc đang có nguy cơ gây chia rẽ trầm trọng hơn giữa các tín hữu Kitô vì nhiều cộng đồng chấp nhận những thực hành mà theo truyền thống được xem là đối nghịch với luân lý Công Giáo. Đức Hồng Y Kasper nhận định rằng một khi các tín hữu Kitô không thể đồng ý được điều gì là thánh thiêng, điều gì là trần tục, họ không hy vọng có thể tái lập sự hiệp nhất trong một giáo hội "duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền".
Chung một nhận định với Đức Hồng Y Kasper, trong buổi triều yết chung ngày 18/1/2006, Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI nhấn mạnh rằng "sự thánh thiện trong cuộc sống" là điều thiết yếu ngày nay để đem các tín hữu Kitô ngồi lại với nhau.