Sau một năm, giới Bảo thủ và Cấp tiến nhận định về Đức Giáo Hoàng ra sao?
Los Angeles – Cũng ngày này năm ngoái tôi được diễm phúc tham dự ngày Đức Bêneđictô XVI được chọn làm Giáo Hoàng và tiếp theo là Lễ đăng quang của Ngài tại Roma, thật là những ngày đầy những ấn tượng. Những hình ảnh, những cảm nghĩ, những phát biểu và ý kiến của biết bao nhiêu hồng y, tổng thống, bình luận gia về Đức tân Giáo Hoàng vẫn còn như một cuốn phim quay lại trong đầu óc tôi.
 |
| Phóng sự Ngày Lễ ĐTC Benedictô đăng quang từ Vatican |
Theo thống kê của Tòa Thánh thì sau một năm một con số khổng lồ mà chưa một ai trên thế giới đã có thể làm được, tức là đã có trên 4 triệu người đã được nhìn xem và tham dự các buổi tiếp tiếp hoặc gặp gỡ riêng tư với ĐTC Benedictô XVI.
Nguyên điều này đã chứng tỏ rằng Giáo Hội Công Giáo thật sống động và đầy sinh lực, tiếp tục lôi cuốn và là một sức mạnh tinh thần cho thế giới ngày nay. Vatican vẫn tiếp tục là ‘trung tâm’ của sự quan tâm và được thế giới chú ý tới về nhiều phương diện và do đó ảnh hưởng của Vatican hơn bao giờ hết vẫn còn là một thực thể quan trọng.
Khi ĐTC Gioan Phaolô II qua đời, nhiều người cho rằng khó mà tìm được một vị Giáo hoàng có tài và sức lôi cuốn như Ngài, thế nhưng ĐTC Benedictô XVI đã chứng tỏ rằng Ngài có sức lôi cuốn riêng của Ngài, có cách làm việc riêng, và càng ngày càng nhiều người hiểu rõ hơn về con người đích thực của Ngài. Tuy không phải là một người có tài hùng biện, hay là một Giáo hoàng ‘công du’ khắp nơi, nhưng Đức Benedictô là một con người trí thức thâm sâu, khiên tốn, hiền lành và lắng nghe. Những bước canh cải về Giáo hội của Ngài tuy chậm, nhưng vững chãi và có đường hướng.
Thật vậy, đúng một năm về trước nhiều người trong chúng ta đã theo dõi và chứng kiến cảnh cảnh đức hồng y Joseph Ratzinger, người Đức, vào buổi tối ngày 19.4.2005 Ngài bước ra ban-công Đền Thánh Phêrô ban phép lành cho toàn thế giới với danh hiệu mới là ĐGH Benêđictô XVI, khi đó giới bảo thủ vui mừng, còn những người thuộc phe cấp tiến trong Giáo Hội có vẻ thất vọng.
Vậy hôm nay sau một năm, người ta nhận định và đánh giá vị tân giáo hoàng ra sao?
Ngày nay, nói một cách chung chung, phe cấp tiến có lẽ vẫn còn không cảm thấy hạnh phúc, và cũng vậy, những người bảo thủ cũng không mấy hồ hởi cho lắm!
Cha Richard John Neuhaus, một linh mục bảo thủ vừa mới viết trong tập san “First Things” như sau: "Trong số những người đã từng thần phục ĐHY Ratzinger khi thấy ngài lên ngôi giáo Hoàng rất lấy làm phấn chấn, nhưng nay xem ra không được thoải mái cho lắm”.
Dựa vào thành tích 23 năm trong thời gian ngài làm Tổng trưởng Thánh bộ Đức Tin, là người bảo vệ nền chính thống của Công giáo, nên những người Công giáo thuộc cả hai phía trong những cuộc tranh cãi bảo vệ hay chống đối những vấn đề như: độc thân linh mục, đồng tính, và vai trò giáo dân, đều mong chờ rằng ngài sẽ dẫn Giáo hội tiến vào con đường thuần thuấn chất lý tưởng cách mãnh mẽ.
Dĩ nhiên trong năm qua, chúng ta cũng có một vài kinh nghiệm về những hướng đi đó như thế nào, chẳng hạn, ĐGH Beneđictô phê chuẩn tài liệu nói rằng “những người nam mà có những khuynh hướng về đồng tính ăn rễ sâu thì không được thụ phong linh mục”. Thế nhưng, xét chung thì năm dầu của thời Giáo Hoàng Benêđictô có thể nói là êm ả dịu dàng, chứ không có sóng gió.
Ông Philip F. Lawler, chủ biên của Catholic World News, một hãng thông tin có thể nói là bảo thủ ghi nhận như sau: "Đây không phải là vấn đề những gì mà ĐGH đã làm, Nhưng là vấn đề những kỳ vọng, và đã sau một năm chúng ta nhận định về những gì Ngài chưa có làm. Khi Ngài được chọn làm Giáo Hoàng, người Công giáo từ mọi phía đã có kỳ vọng rằng Ngài sẽ là một vị hoạt động tích cực, và điều đó đã chưa xẩy ra”.
Một trong những ước vọng đó lên cao điểm vào những tuần lễ vừa qua khi có tin rằng Đức Giáo Hoàng sẽ có thể cho các linh mục được cử hành thánh lễ theo Công đồng Tridentine, tức là lễ bằng tiếng La Tinh, mà ĐGH Phaolô VI đã thay thế bằng tiếng bản xứ sau Công Đồng Vatican II (1962-1965).
Giáo sư Christopher M. Bellitto, sử gia thuộc viện đại học Kean University ở bang New Jersey cho rằng: "ĐGH Benedictô không biến thành vị giáo hoàng mà nhiều người thuộc phe cấp tiến sợ và nhiều người thuộc phe bảo thủ vui mừng như đã từng nghĩ trước!”.
Một số người cũng nghĩ rằng Đức Benedictô sẽ thay đổi một số cơ cấu của Giáo Triều như ngài đã từng cho biết ý kiến trong khi còn là Bộ trưởng Đức Tin, thế nhưng Ngài cũng chỉ mới thay đổi nhân sự đôi chút.
Có lẽ một trong những ký do tại sao mới chỉ có những dấu hiệu thay đổi nhỏ và êm thắm tại Giáo triều, theo quan điểm của một số học giả và giáo sĩ làm việc tại Vatican thì có thể trách vụ mới đã thay đổi con người của vị Giáo Hoàng này. Hình ảnh một người cứng rắn khi còn là người bảo vệ thành trì đức tin, giờ phải gánh trách nhiệm là chủ chăn của trên 1 tỉ người Công Giáo hoàn cầu, nên ưu tiên căn bản của ngài là một “người mục tử”.
Cũng trong viễn tượng này, mà Đức Benedictô đã gặp với những người theo nhóm GM Marcel Lefebvre (bị kết án tuyệt thông vào năm 1988) và gặp với thần học gia Hans Kung (một người bạn đồng môn mà chính Ngài đã ra lệnh không cho phép được dậy tại các Đại học Công Giáo). Trên phương diện này, Đức tân giáo hoàng kể là rất cởi mở và tự tin khi cho các nhóm nêu trên gặp gỡ và bàn luận về những vấn đề rắc rối trong Giáo Hội.
LM James Martin, phó chủ biên của tập san “America” một tập gian cấp tiến của Dòng Tên cho rằng, một trong những bất ngờ nhất đó là Tông huấn “Deus Caritas Est – Thiên Chúa là Tình Yêu” bằng tiếng Latinh được Ngài cho ra đời vào Lễ Giáng Sinh năm 2005. Thay vì lên án những hành vi tội lỗi về tính dục hay là nói về luật lệ của Giáo Hội về vấn đề này, Đức Benedictô lại đưa ra những suy tư và suy luận về tình yêu và khuyên bảo về đức ái.
LM Martin nói: "Tông huấn này không phải là tông huấn giáo điều. Nó không mang tính cách luật lệ. Nó hoàn toàn hiểu được cho bất cứ độc giả nào – và điều đó làm cho cả giới bảo thủ lẫn cấp tiến phải sờ tay gãi đầu bối rối”.
Cha Martin nhận định thêm rằng: "ĐGH Benedictô coi mình là một vị mục tử -- và không còn là một người áp chế luật lễ nữa – thế nhưng Ngài vẫn là người tin tưởng những gì khi Ngài còn trong vai trò là người bảo vệ Đức Tin”.
Sau khi chế độ Cộng Sản sụp đổ tại Châu Âu dưới thời ĐGH Gioan Phaolô II, đã có sự rạn nứt sâu xa giữa Vatican và Chính Thống Giáo Nga vì họ cho rằng Vatican theo đuổi chính sách “xâm chiếm các linh hồn” tại Nga.
Vì đó mà ao ước của Đức cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II tới Nga không được thực hiện. Với Đức Benedictô XVI, Ngài muốn một sự hiểu biết hơn với Chính Thống Giáo và đã có những dấu hiệu tốt đẹp, trong Lễ Phục Sinh năm nay, Thượng phụ Chính Thống Nga gửi sứ điệp chúc mừng Đức Giáo hoàng và chính Đức Benedictô đã ra lệnh cho bỏ một trong những chức vụ đi kèm với danh vị Giáo Hoàng là “Thượng Phụ Giáo chủ Tây Phương”. Đây là bước tiến lại gần hơn việc ly giáo xẩy ra từ năm 1054 giữa Công giáo và Chính thống.
Tóm lại sau một năm trên ngôi vị Giáo Hoàng, ĐTC Benedictô vẫn còn là một bí ẩn làm nhiều tiếp tục sửng sốt và bối rối, không biết những bước kế tiếp sẽ là gì? Có một điều chắc chắn ai cũng đã nhận ra nơi vị tân Giáo Hoàng, Ngài là một người thông minh, tự chủ, khiêm nhường, thánh thiện và được sứ kính phục của người Công giáo khắp nơi cũng như của người ngoài Công giáo.