NGÔI MỘ TALPIOT, MỘ CỦA AI?

Hôm 26 tháng 2, kênh truyền hình Discovery Channel trình làng hai hộp đựng cốt trong một buổi họp báo ở Thư Viện New York để quảng bá quanh Cuốn phim tài liệu sắp trình chiếu vào ngày 4 tháng 3, mang tựa đề “Ngôi Mộ Thất Lạc của Giêsu”. Cuốn phim được dàn dựng chung quanh một ngôi mộ cổ được khám phá vào năm 1980 ở khu Talpiot, phía đông thành phố Giêrusalem.

Hình ngôi mộ Talpiot do Discovery Channel cung cấp

Nhà sản xuất phim James Cameron (đạo diễn phim Titanic) và đạo diễn Simcha Jacobovici cho rằng họ đã khám phá được di hài của một gia đình nổi tiếng trong Tân Ước sau hai năm nghiên cứu. Mười hộp đá đựng hài cốt đã được khai quật và tàng trữ bởi Ủy Ban Đặc Trách Cổ Vật Israel (Israeli Antiquities Authority) 27 năm về trước đã được các nhà chuyên môn nghiên cứu, nhưng không ai đã thấy gì đặc biệt nơi các di hài này. Một hộp đã bị thất lạc nên chỉ còn có chín.

Chi tiết mà nhóm Cameron và Jacobovici đưa ra là năm hộp đá có khắc tên bằng tiếng Aram và Do thái: Yeshua bar Yosef (Giêsu con ông Giuse), Yehuda bar Yeshua (Giuđa con ông Giêsu), Marya, Matia (Mathêu), và Yose (Giôse/Giuse). Hộp thứ sáu có ghi: Mariamene e mara, bằng chữ Hy lạp, có nghĩa là “Mariamene, còn gọi là bà chủ”. Giáo sư ngôn ngữ Cận Đông Frank Moore Cross thuộc Đại Học Harvard, đã giúp đoàn làm phim nhận dạng những chữ này.

Theo đoàn làm phim, các khám phá này đã không được các nhà khảo cổ để ý đến, vì hai lý do. Thứ nhất, vì danh tính của những người chết khá phổ thông ở thế kỷ thứ nhất, họ không thấy sự liên hệ giữa tên của những người được chôn chung. Thứ hai, vì họ không có những kỹ thuật DNA hiện đại để xem xét kỹ lưỡng mối liên hệ của những người chết.

Vì hộp đựng cốt của Caipha và Simon thành Xyrênê đã được tìm thấy ở Palestine và đã được các nhà khảo cổ nghiêm túc xác nhận danh tính, đoàn làm phim muốn “đi tìm sự thật” khi được nghe nói về hộp đựng cốt của Giacôbê xuất hiện trong giới buôn bán cổ vật trong năm 2000.

Hộp đựng hài cốt

Theo khám phá mới nhóm làm phim này, bà Maria thứ hai chính là Maria Magđala. Giả thuyết này được dựa trên sách Công Vụ của Philíp và sách Tin Mừng theo Maria. Mariamene là tên riêng của Maria Magđala theo giáo sư sử học Francois Bovon cũng thuộc Đại Học Harvard. Tuy nhiên giáo sư Kinh Thánh Ben Witherington, Mara ở đây không có nghĩa là chủ nhân, nhưng chỉ là một dạng viết tắt của Martha. Cụm từ “Mariamene e mara” có nghĩa là “Mariamene và Martha”.

Họ đã xin phép để lấy mẫu DNA từ hai hộp đựng cốt của Yeshua bar Yosef và Mariamene để thử nghiệm, và đi đến kết luận rằng vì hai người này không có liên hệ huyết thống với nhau về phía bên mẹ, nghĩa họ không phải là anh em hoặc chị em hoặc mẹ con. Vì được chôn cùng chỗ, họ phải là hai vợ chồng (vì có hộp cốt của Giuđa con Giêsu). Cũng nên nói thêm, tất cả những hộp này không còn xương cốt, vì phần lớn đã tiêu hủy theo thời gian. Dù không có mẫu phân tích DNA nào được thí nghiệm trên những hộp còn lại, theo kịch bản Giuđa vẫn được coi là con của ông Giêsu và bà Maria (Magđala).

Lập luận của đoàn làm phim dựa trên ba yếu tố. Thứ nhất, dựa trên tên của các nhân vật nổi tiếng có liên hệ với nhau như Giêsu con Giuse, Maria, Giôsê/Giuse, và Giuđa. Theo Tân Ước, Đức Giêsu có mẹ tên là Maria, và các anh em là Giacôbê, Giôsê, Giuđa và Simon (Mc 6:3). Thứ hai, họ tìm cách chứng minh rằng hộp cốt thất lạc là hộp cốt của Giacôbê người anh em của Đức Giêsu, như vậy xác xuất là phần mộ gia đình sẽ tăng cao hơn, vì Giacôbê là nhân vật quan trọng thứ hai sau Giêsu, trong gia đình này. Thứ ba, nếu bà Maria thứ hai, không phải là chị em của Đức Giêsu, mà được chôn chung thì có thể là hai vợ chồng vì liên hệ mật thiết giữa họ được nhắc đến trong Tân Ước.

Dựa trên những chứng cớ này, nhóm làm phim kết luận. Đây rất có thể là ngôi mộ của gia đình Đức Giêsu người Nazarét. Để tăng thêm phần khả tín, họ đã mời giáo sư Kinh Thánh James Tabor thuộc Đại Học North Carolina, và các chuyên viên khảo cổ Charlie Pellegrino và Shimon Gibson tham gia vào công trình này.

“Khám phá” trên đây của nhóm làm phim cũng theo kiểu giật gân của Da Vinci Code, pha thêm tí chi tiết khoa học cho có vẻ đúng đắn. Nhưng thực chất không có giá trị lịch sử. Theo đoàn làm phim, hộp đựng cốt của Giacôbê, người anh em của Giêsu, là hộp cốt bị thất lạc. Hộp đựng cốt này đã gây ồn ào trong giới truyền thông năm 2001, trước khi bị các viên chức Israel vạch ra là đồ giả mạo.

Giáo sư Amos Kloner thuộc đại học Bar-Ilian ở Israel, người đã giám sát việc khai quật ngôi mộ ở Talpiot năm 1980 và xuất bản công trình khảo cổ về ngôi mộ này, đã tuyên bố với báo Jerusalem Post như sau: “Đây là câu chuyện ăn khách cho một phim truyện. Nhưng thực tế không hề là như vậy. Hoàn toàn là chuyện vô lý.”

Theo giáo sư Kloner, các tên khắc trên các hộp đựng cốt rất phổ thông ở thế kỷ thứ nhất. Sự kiện những người có tên như vậy chôn trong cùng một mộ cũng chẳng có gì đặc biệt. Có ít nhất là 71 di hài mang tên Giêsu trong 900 ngôi mộ thuộc thế kỷ thứ nhất được khai quật trong phạm vi 4 km chung quanh thành cổ Giêrusalem.Giáo sư còn cho biết thêm đã có vài hộp di hài mang tên Giêsu con ông Giuse được khai quật trong nhiều năm qua kể từ thập niên 1930. Giáo sư Kloner nói rằng tên Yeshua trên hộp đựng cốt rất mờ không thể xác định rõ được. Nhưng theo giáo sư Cross và đoàn làm phim, dù không chắc chắn, nhưng không có lý do gì để loại trừ cách đọc Yeshua.

“Việc ông Giêsu và gia đình có một ngôi mộ gia đình ở Giêrusalem là điều không thể xảy ra,” giáo sư Kloner khẳng định. “ Họ là người Galilê và không có họ hàng gì ở Giêrusalem. Ngôi mộ Talpiot thuộc về một gia đình trung lưu ở thế kỷ thứ nhất.”

James Cameron thêu dệt giật gân để quảng cáo phim

Nhóm làm phim cho rằng một nhân vật quan trọng như Giêsu, dù lúc sinh thời có thể đến từ gia đình nghèo, nhưng khi cải táng được chôn cất cẩn thận. Lúc đầu họ có thể chôn nhiều nơi khác nhau, nhưng được cải táng bởi những người hâm mộ, vì Giacôbê và Simon đã từng lãnh đạo giáo đoàn tiên khởi ở Giêrusalem, sau khi Đức Giêsu qua đời.

Phát ngôn viên của Ủy Ban Đặc Trách Cổ Vật Israel (IAA) từ chối bình luận về điều này mà chỉ xác nhận có cho đoàn làm phim mượn hai hộp đựng cốt để trưng bày trong cuộc họp báo. Năm 1996, một phát ngôn viên của IAA đã tuyên bố rằng xác xuất các hộp đựng cốt này thuộc về gia đình Chúa Giêsu thành Nazarét “gần như là zero.”

Nhưng giáo sư toán Andrey Feuerverger thuộc đại học Toronto, người cộng tác với nhóm làm phim, lại cho rằng xác xuất của các hộp đựng cốt thuộc ngôi mộ Talpoit thuộc về gia đình Chúa Giêsu là 1 trong 600. Các hộp đựng cốt chỉ xuất hiện ở khoảng thế kỷ thứ nhất, nên xác xuất khá cao.

Giả như khoa học có thể xác định được di hài là của Đức Giêsu và gia đình, phải chăng niềm tin vào Đức Kitô Phục Sinh bị lung lay? Theo giáo sư Tabor, dựa trên chứng từ của Phaolô trong 1 Cor 15, việc sống lại không nhất thiết phải cần thân xác cũ. Do đó, nếu khám phá ra được di hài của Đức Giêsu thì cũng không trái ngược với niềm tin Kitô giáo. Ông cho rằng Đức Kitô đã sống lại với thân xác thiêng liêng, và những người tin vào sự sống lại bằng xương bằng thịt của Đức Kitô là những người hiểu Kinh Thánh theo nghĩa đen. Nhưng lập luận này đi ngược lại với đức tin truyền thống.

Hầu hết các nhà lãnh đạo Kitô giáo cũng như Hồi giáo ở Giêrusalem đã lên tiếng phản đối việc tung tin vô trách nhiệm này.

Cũng như trong trường hợp của câu chuyện hư cấu Da Vinci Code, điều gây chú ý cho giới quan sát là có nhiều người tin vào câu chuyện hoang đường này. Nhiều người ngày nay bị ảnh hưởng mạnh mẽ từ giới truyền thông. Sống trong một thời đại hoài nghi, cộng thêm với vốn liếng yếu kém về giáo lý và kinh thánh, và bị mê hoặc bởi khoa học và chuyện giả tưởng, nhiều người không còn phân biệt được đâu là sự thật và đâu là giả dối.