Các ký giả Luis Andres Henao Và Nicole Winfield của hãng tin Associated Press, ngày 14 tháng 11 năm 2026, tường trình từ Chiclayo, Peru:
Hôm thứ Sáu, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã trở lại giáo phận Chiclayo – nơi ngài từng gắn bó – và bày tỏ niềm “vui mừng” khi được trở về nhà. Chuyến thăm đầy xúc động này cho thấy tình cảm sâu sắc mà ngài dành cho đoàn chiên tại Peru, cũng như niềm tự hào của người dân nơi đây khi vị mục tử năm xưa của họ nay đã trở thành người đứng đầu Giáo Hội Công Giáo.
Vị Giáo hoàng – người được người dân địa phương gọi thân mật là “Padre Roberto” (Cha Roberto) – đã đặt chân đến sân bay Chiclayo bên bờ Thái Bình Dương. Ngài lập tức di chuyển đến một cánh đồng rộng lớn, đầy bụi bặm ở ngoại ô thành phố để cử hành Thánh lễ đầu tiên trên đất Peru. Theo ước tính từ Vatican, khoảng 1 triệu người đã đứng dọc theo lộ trình đoàn xe của ngài, và có 500.000 người trực tiếp tham dự Thánh lễ.
Đám đông reo hò cuồng nhiệt khi Đức Giáo Hoàng Leo xuất hiện trên chiếc xe chuyên dụng (popemobile), di chuyển qua giữa biển người dưới cái nắng gay gắt và nhiệt độ lên tới 31 độ C.
“Thật vui mừng biết bao khi được trở lại Chiclayo!” Đức Giáo Hoàng Leo nói ở phần mở đầu bài giảng. “Được ở bên anh chị em một lần nữa là một phước lành đối với tôi,” ngài chia sẻ, đồng thời gửi lời cảm ơn đến các tín hữu vì những lời cầu nguyện dành cho ngài trong thời gian ngài phải nhập viện điều trị ung thư phổi gần đây. Ngài khẳng định rằng “với sự giúp đỡ của Thiên Chúa, tôi đang vượt qua” giai đoạn khó khăn về sức khỏe này.
Chiclayo, với dân số 700,000 người, là trung tâm thương mại nằm dọc theo bờ biển phía bắc Thái Bình Dương của Peru. Thế giới biết đến thành phố này nhiều hơn vào đêm ngày 8 tháng 5 năm 2025 – thời điểm Đức Giáo Hoàng Leo đắc cử – khi ngài nhắc đến Chiclayo bằng tiếng Tây Ban Nha từ ban công của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô.
Và vào thứ Sáu vừa qua, Chiclayo đã chào đón vị mục tử cũ của mình trở về nhà. “Tôi vô cùng phấn khởi. Ngài đã quyết định trở lại Chiclayo và giờ đây ngài đang ở đây, cùng với chúng tôi – tại chính quê nhà này,” Julie Albujar, người đã cùng chị gái thức dậy từ trước bình minh để đến địa điểm cử hành Thánh lễ – nơi họ đảm nhận nhiệm vụ quyên góp – chia sẻ. “Đây giống như một ngày hội, là minh chứng cho đức tin và tình yêu của chúng tôi dành cho Đức Giáo Hoàng.”
Được yêu mến nhờ sự gần gũi với người nghèo
Trước khi trở thành Giáo hoàng, vị giám mục có tên khai sinh là Robert Prevost đã dành hai thập niên làm linh mục truyền giáo và giám mục tại Peru. Ngài luôn khẳng định rằng chính mảnh đất này cùng con người nơi đây đã dạy ngài cách trở thành một mục tử thực thụ. Năm 2014, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô đã cử vị linh mục dòng Augustinô sinh ra tại Chicago này đến đảm nhận cương vị giám mục tại Chiclayo. Ngài gắn bó với giáo phận này cho đến năm 2023, khi được Đức Phan-xi-cô triệu tập về Rome để điều hành cơ quan phụ trách các giám mục tại Vatican.
Nhìn lại, việc chuyển công tác về Rome vào năm 2023 cho thấy Đức Phan-xi-cô đã nhìn nhận ĐC Prevost như một người kế nhiệm tiềm năng. Đây là một trong những vị trí quan trọng nhất trong Giáo hội, đồng thời mang lại cho ĐC Prevost kinh nghiệm làm việc tại Vatican – điều mà nhiều người cho là cần thiết để trở thành một ứng viên sáng giá cho ngôi vị Giáo hoàng.
Tuy nhiên, trái tim của ĐC Prevost vẫn luôn hướng về Chiclayo. Tại đây, ngài được yêu mến nhờ nỗ lực đấu tranh cho công bằng xã hội và sự gần gũi với người dân, đặc biệt là những người nghèo, trong những thời điểm khủng hoảng. Trong nhiệm kỳ của mình, ngài đã cùng người dân vượt qua không ít khó khăn, từ đại dịch COVID-19, những trận lũ lụt tàn khốc, cho đến làn sóng người di cư từ Venezuela đổ về khi tình hình nhân đạo tại quốc gia này trở nên tồi tệ vào năm 2018.
“Tôi rất vui khi thấy ngài trở lại,” Rolando Antonio Mendoza, người đang bán những tấm áp phích in hình Đức Giáo Hoàng ngay trước nhà thờ chính tòa – nơi ĐC Prevost từng cử hành Thánh lễ – cho biết. “Dù giờ đây đã trở thành Giáo hoàng, ngài vẫn không hề quên quê hương thứ hai của mình.”
Gần đó, nhà hàng El Trébol tự hào gọi mình là “nhà hàng của Đức Giáo Hoàng”. Tại đây, hình ảnh của ĐC Prevost được trưng bày trong các khung ảnh: khi thì ngài đang cưỡi ngựa, khi thì lội qua bùn lầy trong đôi ủng cao su, hay khoảnh khắc ngài đón sinh nhật bên chiếc bánh kem. Trên chiếc bàn yêu thích của ngài — bàn số 3, nơi có tầm nhìn hướng ra nhà thờ chính tòa — có đặt một tấm biển ghi dòng chữ “mesa bendita” (tiếng Tây Ban Nha nghĩa là “chiếc bàn được ban phước”). Giống như nhiều địa điểm khác trong thành phố, nhà hàng này còn bán cả những que kem có hình Đức Giáo Hoàng, được làm từ sô-cô-la trắng.
Cách nhà hàng chỉ vài bước chân, một mô hình bằng bìa cứng kích thước như người thật của Đức Giáo Hoàng đang chào đón du khách đến với nơi ở cũ của ngài tại tòa giám mục. Tại đây, một cuộc triển lãm trưng bày những chiếc mũ sọ (zucchetto) màu tím đỏ, đỏ tươi và trắng — những chiếc mũ mà ngài từng đội khi còn là giám mục, Hồng Y và nay là Giáo hoàng.
“Tôi cảm thấy rất vui với công việc của mình vì Đức Giáo Hoàng là người con của Chiclayo,” Cynthia Charrary, người đang quét dọn đường phố gần quảng trường chính của thành phố để chuẩn bị cho chuyến thăm của ngài, chia sẻ. “Chúng tôi muốn thành phố của mình sạch đẹp hơn bao giờ hết.”
Một vị Giáo hoàng đầy phấn khích trên quê hương
Kể từ khi đặt chân đến Peru vào thứ Tư, thế giới đã được thấy một hình ảnh rất khác về Đức Giáo Hoàng.
Vốn thường là người trầm tĩnh và điềm đạm, vị Giáo hoàng 71 tuổi này đôi lúc lại tỏ ra vô cùng phấn khích, thậm chí xúc động đến rơi lệ.
Điều đó thể hiện rõ vào tối thứ Năm, khi khoảng 60,000 thanh niên Peru cùng hát vang dành tặng ngài tại một sân vận động ở Lima. Cảm xúc ấy cũng xuất hiện khi ngài hát quốc ca tại dinh tổng thống ngay sau khi đặt chân đến đây vào thứ Tư.
Trong những dịp khác, ngài lại tỏ ra vô cùng thoải mái và tự nhiên, thậm chí còn nói đùa về tình trạng sức khỏe của mình. Khi trò chuyện với các giám mục Peru, ngài đã hóm hỉnh nhắc đến những người “hoài nghi” từng cho rằng ngài khó có thể thực hiện chuyến đi này sau ca phẫu thuật ung thư phổi gần đây.
Darwin Sánchez, một chủng sinh, hiểu rất rõ khía cạnh ấm áp, thân thiện và thấu hiểu đó ở ngài. Anh kể lại một thánh lễ khi còn là cậu bé giúp lễ, anh đã lóng ngóng xử lý chiếc bình xông hương rồi đưa nó cho vị giám mục giáo phận Chiclayo lúc bấy giờ.
Sau thánh lễ, ĐC Prevost đã gọi anh lại, ân cần dặn dò anh nên cẩn thận hơn một chút. Trước đó, ĐC Prevost từng bị bỏng tay khi sợi xích rơi vào đống than hồng, nhưng ngài vẫn tiếp tục mang nó mà không hề than phiền hay quở trách Sánchez trước mặt người khác.
Hôm nay, chàng trai sắp trở thành linh mục này lại có thêm cơ hội phục vụ Đức Leo bằng việc mang chiếc mũ giám mục (miter) của ngài trong Thánh lễ.
“Ngài là người dễ gần, vui vẻ; chính ngài đã truyền cho tôi sức mạnh và lòng can đảm để theo đuổi ơn gọi của mình,” Sánchez chia sẻ.
Khi Thánh lễ kết thúc, đám đông đồng thanh hô vang, thể hiện niềm tự hào khi gọi vị lãnh đạo tinh thần của hơn 1.4 tỷ người Công Giáo là “người của mình”:
“El papa es Chiclayano!” – họ vui sướng reo lên bằng tiếng Tây Ban Nha: “Đức Giáo Hoàng là người Chiclayo!”
Một vị thánh thế kỷ 16 là nguồn cảm hứng
Sau Thánh lễ, các sự kiện quan trọng khác trong ngày của Đức Leo bao gồm cuộc gặp gỡ với hàng giáo sĩ và các chủng sinh tại Chiclayo, cùng bài phát biểu tại trường đại học Công Giáo – nơi ngài từng giữ cương vị viện trưởng trong những năm còn là giám mục. Trường đại học này được đặt theo tên của Thánh Turibius de Mogrovejo, vị tổng giám mục đầu tiên của Lima vào thế kỷ 16.
Đức Leo đặc biệt ngưỡng mộ Thánh Mogrovejo và trong nhiều khía cạnh, ngài đã lấy phong cách mục vụ của vị thánh này làm hình mẫu cho chính mình.
Thánh Mogrovejo được kính trọng vì đã không quản ngại đường xa, cưỡi ngựa đi thăm đoàn chiên của mình, cũng như vì đã lên tiếng bảo vệ quyền lợi của người bản địa và những người bị bắt làm nô lệ. Ngài đã học tiếng Quechua và Aymara, đồng thời chỉ đạo việc in ấn các giáo lý Công Giáo bằng chính những ngôn ngữ bản địa này, bởi ngài tin rằng đức tin cần được truyền tải bằng ngôn ngữ mà người dân có thể hiểu được.
Linh mục John Lydon, một tu sĩ dòng Augustinô từng sống cùng Đức Leo tại Peru hơn 10 năm, cho biết: sự tận tâm của ngài đối với người dân Peru, với nhân quyền, cũng như việc khuyến khích giáo dân tham gia vào các sáng kiến của Giáo hội, đã hình thành từ những ngày ngài còn là một linh mục truyền giáo trẻ tại Chulucanas, sau đó là Trujillo, và cuối cùng là khi đảm nhiệm vai trò giám mục tại Chiclayo.
Cha Lydon nhớ lại rằng Đức Leo đặt chân đến Peru lần đầu vào giữa thập niên 1980, chứng kiến giai đoạn chiến dịch khủng bố của tổ chức "Con đường Sáng" (Shining Path) cũng như các biện pháp trấn áp sau đó dưới thời chính quyền độc tài Fujimori. Vào cuối thập niên 1990, khi còn là linh mục, cha Prevost đã dẫn đầu một chiến dịch thu thập chữ ký nhằm kỷ niệm 50 năm ngày ban hành Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền.
“Đây chính là những điều làm nên con người ngài,” Cha Lydon hồi tưởng.